A- A A+
Зейнетақы жүйесін жаңғырту

 

  1. «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 20 маусымдағы N 136 Заңы 
  2. «Қазақстан Республикасында мүгедектiгi бойынша, асыраушысынан айрылу жағдайы бойынша және жасына байланысты берiлетiн мемлекеттiк әлеуметтiк жәрдемақылар туралы» Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 маусымдағы N 126 Заңы  
  3. Зейнетақы аннуитетi шарты бойынша зейнетақы жинақтарын сақтандыру ұйымына ауыстыру қағидаларын бекiту туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкi Басқармасының 2014 жылғы 26 ақпандағы № 32 Қаулысы (2015.28.11. берiлген өзгерiстермен)
  4. Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан төленетiн мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен қалыптасқан зейнетақы жинақтарынан зейнетақы төлемдерiн жүзеге асыру қағидаларын және зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерiн есептеудi жүзеге асыру әдiстемесiн бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 2 қазандағы № 1042 Қаулысы (2016.14.04. берiлген өзгерiстер мен толықтырулармен)
  5. Зейнетақы төлемдерiн алушыларға бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы мiндеттi зейнетақы жарналарының, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарының нақты енгiзiлген мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары мөлшерiнде сақталуы бойынша мемлекет кепiлдiктерiн инфляцияның деңгейiн ескере отырып, орындау қағидаларын бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2014 жылғы 10 сәуiрдегi № 341 Қаулысы (2016.14.04. берiлген өзгерiстермен)
  6. Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы қағидаларын бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 18 қыркүйектегi № 984 Қаулысы (2016.14.04. берiлген өзгерiстер мен толықтырулармен)
  7. Өндiрiстердiң, жұмыстардың, пайдасына мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын төлеу жөнiндегi агенттер меншiктi қаражаты есебiнен мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын жүзеге асыратын, еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды) жұмыстармен айналысатын жұмыскерлер кәсiптерiнiң тiзбесiн бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 31 желтоқсандағы № 1562 Қаулысы (2015.10.12. берiлген өзгерiстермен)

ҚР зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті сауалдары

Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесi: уақыт биiгiнен

Биыл Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесiне 20 жыл толып отыр. 20 қыркүйек күнi Қордың барлық филиалдарында осы айтулы датаға арналған халықпен дәстүрлi кездесу — Ашық есiк күнi өтедi. Елiмiздiң зейнетақы жүйесiнiң жұмысы туралы кеңiрек бiлу үшiн бiз «БЖЗҚ» АҚ-ның Солтүстiк Қазақстан облыстық филиалының директоры Муканов Рамазан Жарлагасовичтi әңгiмеге тарттық.

Рамазан Жарлагасович, жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң ерекшелiгi неде және бұл жүйеге көшуiмiздiң себебi қандай?

Кеңес Одағының кезiнде ортақ зейнетақы жүйесi жұмыс iстедi. Оның мәнiсi — экономикалық белсендi тұрғындардың қарттардың алдындағы жауапкершiлiгiне құрылған. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейiн бұл зейнетақы жүйесiн бұрынғы кеңестiк жүйеге кiрген барлық мемлекеттер, соның iшiнде Қазақстан да мұраға алды. Бiрақ оның бiрнеше кемшiлiктерi болды. Бiрiншiден, тәуелсiз Қазақстанда туу көрсеткiшi азайып, қарттардың саны өстi. Бұл өз кезегiнде зейнеткерлер мен жұмыс iстейтiндердiң пропорционалды ара қатынасын бұзды. Екiншiден, елде жұмыссыздық көбейдi. Үшiншiден, жұмыс iстейтiндердiң табысы мен зейнетақы көлемi арасындағы байланыс әлсiреп кеттi. Яғни, табысы бiрдей немесе әртүрлi азаматтардың бiрдей зейнетақы алуы мүмкiн едi. Әрi азаматтардың жеке зейнетақы шоты жоқ болғандықтан, олардың зейнетақы жинақтарын нақты есептеу мүмкiн болмады. Бұл азаматтардың өздерiнiң болашағына керектi зейнетақы жинауға ынталандырмайтын.

Сондықтан, 1998 жылы зейнетақы реформасының басты мақсаты — азаматтардың болашақ зейнетақысына қатысты жауапкершiлiгiне негiзделген әдiлеттi зейнетақы жүйесiн қалыптастыру болатын. Жаңа жүйеге негiз ретiнде 80-жылдары әлем бойынша озық болып танылған Чили үлгiсi алынды. Қазақстан оның басты қағидаты — зейнетақы жарналарының мiндеттi сипатын қабылдады.

2013 жылы барлық жеке қорлар жабылып, жалғыз мемлекеттiк қор қалды. Мұның себебi неде? Олар өз жұмысын ақтамады ма?

Зейнетақы нарығындағы бәсекелестiк алғашында жақсы нәтиже бергенiмен, уақыт өте жеке қорлардың әлсiз тұстары бiлiне бастады. Кейде қорлар бәсекелестiк жағдайында жаңа салымшылардың орнына бiр-бiрiнiң салымшыларын тартып алып отырды. Ол аздай көптеп табыс табу үшiн күмәндi құралдарға инвестиция салып, табыс табудың орнына шығынға батқан жағдайлар да болды.

Азаматтардың жинақтарын басқару қауiпсiз әрi тиiмдi болу үшiн 2013 жылы Мемлекеттiк жинақтаушы зейнетақы қорының негiзiнде «Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры» акционерлiк қоғамы құрылды. БЖЗҚ-ға жүктелген негiзгi мiндеттер — салымшылардың зейнетақы шоттарының есебiн дұрыс жүргiзу, олардың жай-күйiн бақылау, салымшылардың деректемелерiне тиiстi өзгерiстер енгiзiп отыру, ақпараттық-түсiндiрмелiк жұмыс жүргiзу, зейнетақы төлемдерiн жасау ретiнде көрiнiс тапты.

БЖЗҚ-ның құрылуы қандай өзгерiстер әкелдi?

БЖЗҚ-ның құрылуы және зейнетақы активтерiнiң бiрiктiрiлуi нарықты өзгерткенiмен, зейнетақы жүйесiнiң құрылымын өзгерткен жоқ. Қазақстанда көп деңгейлi жүйе мен жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң жеке шоттардың жүргiзiлуi, жинақтардың жекеменшiгi және олардың мұраға қалдырылуы, зейнетақы жарналарының сақталуына мемлекеттiк кепiлдiк сынды негiзгi параметрлерi бұрынғыша қалды. Жиынтық зейнетақы да бұрынғыша екi көзден — мемлекеттiк бюджеттен базалық және ортақ зейнетақы, ал БЖЗҚ-дан салымшылардың өз жинағы есебiнен қаржыландырылады.

БЖЗҚ-ның құрылуы салымдарды есептеу мен сақтауға кететiн операциялық шығындар мен әкiмшiлiк шығындарды азайтуға мүмкiндiк бердi. Тиiсiнше, комиссиялық шығындар жеке қорлардыкiмен салыстырғанда екi есе азайды. Сонымен қатар, бизнес-үдерiстердi оңтайландыру, тиiмсiз шығындарды жою, жаңа электрондық қызметтер енгiзу, олардың үлесiн арттырудың арқасында комиссиялық сыйақылар тағы да төмендедi. Тағы бiр маңызды жәйт — мүдделес тұлғалармен келiсiм-шарт жасау мүмкiндiгiне тосқауыл қойылды. Салымшылардың бiр қордан екiншi қорға ауысуы доғарылды. Осылайша жүйенiң тағы бiр осал тұсы жойылды. Бiрыңғай базаның арқасында қате техникалық шоттар барынша азайтылды. Мұның бәрi зейнетақы жүйесiн нығайтуға мүмкiндiк бердi.

Жинақтаушы зейнетақы жүйесiне толығымен өтуiмiз мүмкiн бе?

Көп деңгейлi зейнетақы жүйесi ойдағыдай жұмыс iстеп келедi және бұл жүйенi таңдауымыздың дұрыс екендiгiн уақыт дәлелдеп бердi. Сондықтан жүйенiң диверсификация қағидатын сақтауымыз қажет.

2040 жылдары зейнетке 1998 жылға дейiн еңбек өтiлi жоқ азаматтар шыға бастайды. Яғни, ортақ компонент толығымен жойылып, оның орнын жинақтаушы жүйе басады. Сондықтан БЖЗҚ-дағы жеке зейнетақы шотына жүйелi түрде зейнетақы жарналарын аударып, жұмыс берушiнiң өз мiндетiн адал атқарып жүргенiн тексерiп тұрған жөн. Сонымен қатар, ерiктi зейнетақы жарналарын барынша көбiрек аудару керек.

Сонда мемлекет азаматтарды зейнетақымен қамту жұмысына араласпады ма?

Көп деңгейлi жүйе мемлекет, жұмыс берушi мен жұмыскердiң ортақ жауапкершiлiгiне негiзделген. Мемлекет қазақстандықтарды, азаматтығы жоқ тұлғаларды, елiмiзде тұратын шетелдiктердi зейнетақымен қамсыздандыру туралы мiндеттемесiнен бас тартпайды. Керiсiнше, биылдан бастап базалық зейнетақы жүйесi әлеуметтiк әдiлеттiлiк қағидатына сай, халықты зейнетақы жүйесiне қатысуға ынталандыру үшiн одан әрi жетiлдiрiлдi. Он жылдан кем жарна төлегендерге төменгi өмiр сүру шегiнiң 54 пайызы төленiп, әрбiр қосымша жыл үшiн 2 пайыз қосылады. Егер азамат 20 жыл жұмыс iстесе, төменгi өмiр сүру шегiнiң 74 пайызын, 33 жылдан жоғары — 100 пайыз мөлшерiнде базалық зейнетақы белгiленедi.

Әңгiмеңiзге рахмет!

Қазақстан Республикасында зейнетақы жүйесiн жаңғырту жөнiндегi ақпараттық-анықтамалық материал

Зейнетақы жүйесiн жаңғыртудың мақсаты мен ерекшелiктерi:

1. Зейнетақы төлемдерiнiң алдыңғы табысқа және елiмiздегi өмiр сүру деңгейiне сәйкестiгiн қамтамасыз ету.

2. Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесiнiң қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету(зейнетақы жарналары есебiнен қалыптастырылатын ағымдағы табыстар мен резервтердiң, сондай-ақ бюджет қаражатының және өзге түсiмдердiң зейнетақы төлеу бойынша шығыстарға үнемi сәйкес келуi).

Жаңғырту зейнетақымен қамсыздандырудың көпдеңгейлi жүйесiн сақтай отырып жүзеге асырылады. Қажеттi және өзара байланысты өзгерiстер базалық деңгейде жүргiзiлетiн болады, ал мiндеттi деңгейде — ынтымақты және жинақтаушы, және ерiктi құрамдас бөлiктерде жүргiзiледi.

Алдағы өзгерiстер тұрғындар мен зейнеткерлердiң қандай топтарына бағытталатын болады?

Зейнетақымен қамсыздандыру мәселелерiнiң ерекшелiгi бүкiл және әрбiр адамға қатысты болатындығында: бүгiнгi зейнеткерлердi де, зейнетке шығу құқығына әлi еңбек сiңiретiндерге де, әйелдер мен ер кiсiлерге; жұмыс iстейтiндер мен жұмыссыздарға, азаматтық тұрғындар мен әскерилер және т.б. қатысты болады.

Осыған орай, алдағы өзгерiстер мемлекет, жұмыс берушi және тiкелей азаматтардың арасында қарттық туындаған кезде қажеттi қамтамасыз етуге жауапкершiлiктi бөлудi көздейтiн адам мүддесiнде жүзеге асырылады.

Жаңғырту бағыттары

1. Қолданыстағы жинақтаушы зейнетақы жүйесiндегi институционалдық өзгерiстер, Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын ұйымдастырудың және оның қызметiндегi ерекшелiктер.

2. Ерiктi кәсiптiк зейнетақы жарналарын мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарына ауыстыру.

3. Әйелдердiң зейнеткерлiк жасын 2018 жылдан бастап кезең-кезеңiмен ұлғайту.

Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру моделi, оның негiзгi құрамдас бөлiктерi

Бүгiнгi таңда Қазақстанда базалық, мiндеттi және ерiктi деңгейлерден тұратын көпдеңгейлiзейнетақы жүйесi жұмыс iстейдi.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

Базалық деңгейдезейнеткерлiк жасқа жеткен адамдарға (ынтымақты (01.01.1998ж.) және жинақтаушы зейнетақы жүйесiнде қатысуды ескергенде) базалық зейнетақы төлемi (БЗТ) төленедi. Бұл төлем еңбек өтiлiне және алдын алған табыстарына қарамастан барлық мөлшерде бiркелкi белгiленедi.

Анықтама үшiн: БЗТ алушылардың саны 2013 ж. 1 шiлдеге 1833,5 мың адамды құрайды, оның iшiнде шамамен 830 мың адамы — ынтымақты жүйеге қатысушылар, ал 1 млн-ға жуығы — зейнетақымен қамсыздандырудың аралас (ынтымақты және жинақтаушы) жүйесi. БЗТ мөлшерi 2013 жылы 9 330 теңгенi немесе ЕТКД-нiң 50%-н құрады.

Мiндеттi деңгейде зейнеткерлерге мемлекеттiк бюджеттен ынтымақты (еңбек) және Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы қорларын қаржыландыру есебiнен –жинақтаушы зейнетақылар төленедi.

1998 жылы жинақтаушы зейнетақы жүйесiне өту кезiнде азаматтар үшiн оларда 01.01.1998 ж. кемiнде 6 ай еңбек өтiлi және 1995 жылдан бастап кез-келген қатар 3 жыл үшiн жалақысы болған жағдайда мемлекеттiк бюджеттен ынтымақты зейнетақы алу құқығы сақталды. Толық зейнетақы тағайындау үшiн мiндеттi еңбек өтiлi әйелдер үшiн 20 жылды және ер кiсiлер үшiн — 25 жылды құрайды.

Жинақтаушы зейнетақы жүйесiнен зейнетақылар жалақының 10% мөлшерiнде мiндеттi зейнетақы аударымдарын жүзеге асырған жинақтаушы жүйе қатысушыларына төленедi.

Әйелдер өз зейнетақы жинақтарын аннуитеттiк (сақтандыру) компанияға аудару арқылы зейнетақы аннуитетiн сатып алу жолымен зейнетке шыққаннан кейiн 18 жыл iшiнде оның ең төмен мөлшерiнен аз емес мөлшерде ай сайын зейнетақы төлеу үшiн жеткiлiктi болған жағдайда әйелдерге — 50 жастан, ер кiсiлерге — 55 жастан бастап зейнетақы жинақтарын ертелеу алуға құқық көзделген.

I. Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын (БЖЗҚ) құру және жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң тиiмдiлiгiн арттыру

2013 жылғы 1 тамызда Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) құрылып, Қазақстан Республикасының Үкiметi оның құрылтайшысы мен акционерi болып белгiлендi.

БЖЗҚ құрудың мақсаты мен басымдықтары:

  • мiндеттi зейнетақы жарналары (МЗЖ) түсiмдерiнiң және зейнетақы активтерiн пайдаланудың тиiстi есебiн қамтамасыз ету;
  • инвестициялық стратегияларды жетiлдiру және зейнетақы активтерiнiң табыстылығын арттыру, әкiмшiлiк шығыстарды азайту;
  • тұрғындардың зейнетақы жинақтарын қалыптастыру және оның қозғалысының барынша тазалығын қамтамасыз ету.

БЖЗҚ барлық зейнетақымен қамсыздандыру шарттары бойынша құқықтық мирасқор болып табылады және алдын жеке жинақтаушы зейнетақы қорлары арасында бөлiнген барлық зейнетақы активтерiн шоғырландырады.

Салымшылардың жеке зейнетақы шоттарын және олардың зейнетақы жинақтарын зейнетақы қорларынан аудару биылғы жылдың қыркүйегiнен бастап кесте бойынша салымшылардың өз зейнетақы жинақтарына меншiк құқығы сақтала отырып (бұл өте маңызды!), толық көлемде жүзеге асырылатын болады.

БЖЗҚ негiзгi мiндеттерi:

  • мiндеттi зейнетақы жарналарын, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын (МКЗЖ) және салымшының қалауы бойынша ерiктi зейнетақы жарналарын (ЕЗЖ) тарту;
  • салымшылардың жеке зейнетақы шоттарын есепке алу;
  • салымшыларға шоғырландырылған зейнетақы жинақтары есебiнен зейнетақы төлемдерiн жүзеге асыру;
  • зейнетақы жинақтарының жоғары табыстылығын қамтамасыз ету;
  • ЖЗЖ қатысушыларды қамтуды кеңейту
  • халықты жеке зейнетақы шотындағы қаражат туралы ақпараттандыру арқылы қаржылық сауаттылықты арттыру.

БЖЗҚ зейнетақы активтерiнҚазақстанның Ұлттық Банкi басқаратын болады.

Инвестициялауды ұйымдастыру үшiн ҚР ҰБ-ға инвестициялық стратегияға сәйкес инвестициялық портфельдердi басқаратын ұйымдарды таңдау құқығы берiледi. Алайда инвестициялық стратегия мен БЖЗҚ зейнетақы активтерiн орналастыру үшiн рұқсат берiлген қаржылық құралдардың тiзбесi жөнiндегi ұсынымдарды Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанындағы БЖЗҚ зейнетақы активтерiн басқару жөнiндегi кеңес мақұлдайтын болады.

Оның дербес құрамын және ол туралы ереженi Қазақстан Республикасының Президентi бекiтедi. Кеңестiң құрамына ҚР Президентi Әкiмшiлiгiнiң, ҚР Үкiметiнiң, ҚР Ұлттық Банкiнiң өкiлдерi, қаржылық нарық қатысушылары мен отандық тәуелсiз сарапшылар кiретiн болады.

Кеңестiң негiзгi функциясы:

  • Қордың зейнетақы активтерiн басқарудың тиiмдiлiгiн арттыру жөнiндегi ұсыныстарды қарау және әзiрлеу;
  • Қордың зейнетақы активтерiн орналастыруға рұқсат берiлген құралдардың тiзбесi жөнiнде ұсыныстар әзiрлеу және осы тiзбенi мақұлдау;
  • Қордың инвестициялық стратегиясын бекiту.

Мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары бойынша мемлекеттiң зейнетақы жинақтарының сақталуы жөнiндегi кепiлдiк сақталатын болады.

Осылайша, мемлекеттiң зейнетақы активтерiнiң сақталуы және инвестициялық табыстылығын қамтамасыз етуге жауаптылығы арттырылады.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

II. Ерiктiден мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарына өту

Зейнетақы жүйесiн жаңғырту бағытындағы қайта құрулар қолданыстағы үлгiнiң ерекше еңбек жағдайларында жұмыс iстеуiмен байланысты тәуекелдердi өтей алмауына байланысты.

Еңбек жағдайлары зиянды жұмыспен айналысатын адамдарды зейнетақымен қамсыздандырудың ерiктi кәсiптiк схемасы тиiстi деңгейде дамымағанын атап өткен жөн. Ол ЕКЗЖ есебiнен зейнетақы жинақтарын көбейтiп және 53-55 жаста зейнеткерлiкке шығуға мүмкiндiк бередi деп болжанған едi. Алайда, қазiргi уақытта 4 мыңнан аса адам жүйеге қатысушы болып табылады, ал олардың жинақтары бар болғаны 100 млн. теңгенi құрайды.

Еңбек жағдайлары ерекше жұмыста iстейтiн адамдардың жұмыстарының ерекшелiктерiн ескере отырып 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарына (МКЗЖ) өту жүзеге асырылатын болады.

Бұл ендi еңбек жағдайлары зиянды жұмыстарда iстейтiн адамдардың дербес зейнетақы шоттарына 15 пайыз зейнетақы жарналары түсетiн болады, оның 10 пайызы қызметкердiң өзiнiң еңбекақы төлеу қорынан және 5 пайызы жұмыс берушi есебiнен жүргiзiледi. Бұл олардың жүйеге үздiксiз қатысқаны (30 жылдан кем емес) және жүйелi түрде аударғаны (жылына 12 рет) кезiнде зейнеткерлiкке ерте шығуы үшiн жеткiлiктi зейнетақы жинақтарына мүмкiндiк бередi.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

Бұл ретте жұмыс берушiге де жүктеме азаяды, өйткенi кәсiптiк зейнетақы жарналарына төленетiн сома салық төлемдерiн жүзеге асырған кезде шегерiмге жатқызылады.

Бұдан басқа, осы санаттағы адамдар үшiн:

1) базалық зейнетақы төлемдерi;

2) 1998 жылғы 1 қаңтарға кемiнде 6 ай стажы болған кезде ынтымақты (еңбек) зейнетақы;

3) жалпыға ортақ белгiленген зейнеткерлiк жасқа толғанға дейiн жалпы еңбек ету қабiлетiнен айрылу жағдайына Мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қорынан төленетiн әлеуметтiк төлемдер;

4) еңбек жарақатынан және кәсiби аурулар салдарынан еңбек ету қабiлетiнен айрылған кезде сақтандыру компанияларынан төленетiн өмiрлiк сақтандыру төлемдерi сақталады.

Бүгiнде, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарының салымшылары меншiктi қаражаты есебiнен олардың пайдасына мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын жүзеге асыратын өндiрiстердiң, жұмыстардың, қызметкерлер кәсiптерiнiң тiзбесiн дайындау жұмысы аяқталды.

Тiзбе жобасының түпкiлiктi нұсқасы 17 бөлiмнен — өндiрiс түрлерiнен және кәсiптер, лауазымдар және оларды бiрiктiретiн мазмұндардың атаулары көрсетiлген үш мыңнан астам ұстанымдардан тұрады.

Мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары зиянды, қауiптi жағдайлардағы еңбегi еңбек жағдайлары бойынша өндiрiстiк объектiлердi аттестаттау нәтижесiмен расталған қызметкерлерге қолданылады, аттестаттауды өткiзу тәртiбiн елiмiздiң Үкiметi айқындайды.

Еңбек жағдайлары бойынша өндiрiстiк объектiлердi аттестациялау мамандандырылған 146 ұйымда жүргiзiлуде. Аталған ұйымдарды еңбек жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк орган өндiрiстiк объектiлердi аттестациялау бойынша қызметтердi жүргiзу құқығына аккредиттеуге тиiс.

Еңбек жағдайлары бойынша өндiрiстiк объектiлердi аттестациядан өткiзу сапасын бақылауды мемлекеттiк еңбек инспекторлары жүзеге асырады.

Сондықтан, ұсынылатын шаралар зейнетақы жүйесiнiң тұрақтылығын күшейтедi және елiмiздегi артып келе жатқан өмiр деңгейiн зейнетақымен қамсыздандыру шегiнiң барабарлығын арттырады.

III. Әйелдердiң зейнеткерлiк жасын ұлғайту

Әйелдердiң зейнеткерлiк жасын арттыру 1998 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша еңбек өтiлiнiң азаюына байланысты. 2012 жылы зейнетақы тағайындау үшiн өтiнiш бiлдiрген әйелдердiң 12 астамы 1998 жылғы 1 қаңтарға жинақталған толық еңбек өтiлi жоқ, ал 2018 жылы зейнетке шығатын әйелдердiң барлығында толық өтiл болмайды.

Бұл, 2018 жылдан кейiн зейнетке шығатын әйелдердiң зейнетақысы:

  • базалық зейнетақыны;
  • 1998 жылғы 1 қаңтарға дейiнгi еңбек өтiлiне сәйкес бюджеттен ынтымақты зейнетақыны қамтитын болады. Бұл ретте, еңбек зейнетақысының мөлшерi толық емес еңбек өтiлiне байланысты жыл сайын бекiтiлетiн ең төменгi зейнетақы мөлшерiнен төмен болуы мүмкiн,
  • зейнетақы жинақтарына сәйкес салыстырмалы түрде аздаған мөлшерде ЖЗҚ жинақтау зейнетақысын қамтитын болады.

Болжамды есептер бойынша әйелдердiң алатынзейнетақысының мөлшерi осы онжылдықтың өзiнде бұрынғы орташа айлық жалақысының 40 пайызынан төмен болады.

Мұндай жағдайларда, зейнетақы жасын бiрiздендiру бюджет қаражатын үнемдеу үшiн емес, әйелдердiң жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлiн және зейнетақы жинақтарының көлемiн арттыру үшiн ұсынылады, бұл тиiсiнше, ЖЗҚ алынатын зейнетақы мөлшерiнiң артуына алып келуге тиiс.

Қазiргi кезде көптеген шет елдерде (Ұлыбритания, Германия, Франция, Норвегия, Швеция, Оңтүстiк Корея, Чехия, Әзiрбайжан, Украина, Эстония және т.б.) зейнетақы жасын арттыру есебiнен зейнетақы жүйесiн халықтың жасына бейiмдеу пайдаланылады.

Бұл ретте Еуроодақтың 18 елiнде әйелдердiң зейнеткерлiк жасы ер адамдардың зейнеткерлiк жасына 2020 жылға теңестiрiледi, бесеуi оны кейiн жасауды жоспарлап отыр.

Әлемдiк тәжiрибеге және 1996 жылдан 2001 жылға дейiн iске асырылған қазақстандық тәжiрибеге сәйкес зейнетақы жасын ұлғайту кезең-кезеңiмен, 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап жыл сайын 6 айдан қоса отырып 10 жыл iшiнде жүзеге асырылады.

Бұл:

  • бiрiншiден, зейнетке шығар алдындағы адамдарға ауыртпалық салмай өтуге мүмкiндiк бередi. Мысалы, 58-ге келген әйелдер 58,5 жасында зейнетке шыға бередi, яғни 6 айдан кейiн, ал 57-ге толғандар бiр жылдан кейiн немесе 59 жасында зейнетке шығады;
  • екiншiден, психологиялық тұрғыдан дайын болуға және бейiмделуге (63 жаста зейнетке шығатын адамдар үшiн);
  • үшiншiден, әйелдердiң нәтижелi жұмыспен қамтылу мүмкiндiктерiн кеңейту шараларын қабылдауға мүмкiндiк бередi.

Дей тұрғанмен, Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес аталған үлгi, барлық әлеуметтiк ерекшелiктердi ескерiп, ауыртпалық салмай және негiзделiп 5 жылдан кейiн — 2018 жылы қолданыла бастайды.

Себебi ынтымақты жүйеден зейнетақы тағайындау 2043 жылға дейiн жүзеге асырылатын болады, ал зейнетақы жасын бiрiздендiру ынтымақты да, жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң қатысушылары болып табылатын әйелдерге қатысты болады.

Зейнеткерлiк жасты ұлғайта отырып, Үкiмет халықты, оның iшiнде ең алдымен орташа жастағы әйелдердi жұмыспен қамту бойынша қосымша шараларды қолға алу қажеттiгiн түсiндi.

Бұған мемлекет iске асырып отырған, нәтижелi жұмыспен қамтуға жәрдемдесу және еңбек табыстарының өсiмiне бағытталған Жұмыспен қамту 2020 жол картасы септiгiн тигiзедi, оның шеңберiнде әйелдер халықтың жұмысқа орналасуда және өзге де әлеуметтiк қолдау нысандары бойынша басымды құқыққа ие нысаналы тобына жатқызылған.

Аталған бағдарлама 2009 және 2010 жылдардағы жол карталарын және Жұмыспен қамту 2020 бағдарламасын iске асырудың логикалық жалғасы болып табылады.

Бағдарламада әйелдер мен жастарды жұмыспен қамтылуына баса назар аударылған. Әйелдердiң еңбек нарығында бәсекеге қабiлеттi болуы мақсатында Жол картасы шеңберiнде оларға:

  • еңбек нарығында сұранысқа ие мамандықтар бойынша тегiн оқу, оларды мемлекет субсидиялайтын әлеуметтiк жұмыс орындарына, жастар практикасына жiберу мүмкiндiгi берiледi. Бұл ретте оқу кезеңiне оларға жол жүруге және тұруға материалдық көмек берiледi, степендия төленедi;
  • микрокредит алу арқылы өз iсiн ашу және кеңейту және кәсiпкерлiк негiздерiне оқу;
  • еңбек ресурстарына қажеттiлiк бар әлеуметтiк-экономикалық даму әлеуетi жоғары елдi мекендерге өз еркiмен көшудi жүзеге асыру мүмкiндiгi берiледi. Осындай отбасыларға жаңа тұрғылықты жерiнде жұмысқа орналасуына, қызметтiк тұрғын үймен қамтамасыз етуде, көшуге субсидия беруде көмек көрсетiледi.

2011 жылдан бастап бүгiнгi күнге дейiн Бағдарлама шараларымен 100 мыңнан әйел қамтылды.

Әйелдерге бала күтiмi бойынша демалыстан шыққаннан кейiн еңбек нарығында бейiмделуiне жәрдемдесу. Бәсекеге қабiлеттiлiгi арттыру мақсатында жұмыспен қамту орталықтары еңбек заңнамасына сәйкес мемлекеттiк бюджет есебiнен бiлiктiлiгiн арттыруды, қажетiне қарай қайта оқуын және сұранысқа ие мамандық алуын қамтамасыз етедi.

Әйелдердiң еңбегiн кеңiнен қолдануға, қашықтықтан жұмыспен қамту түрлерiн пайдалануға, үйде еңбек етудi дамытуға, сондай-ақ әйелдер үшiн кәсiпкерлiктi дамытуға бағытталған бiрқатар шаралар көзделуде.

Бұдан басқа, Еңбек кодексiне жұмысқа орналастыру кезiнде кемсiтушiлiктi жоюға және 55 жастан асқан адамдардың жұмыспен қамтылуын сақтауға бағытталған кепiлдiктердi күшейтудi, сондай-ақ бос жұмыс орындары туралы еңбек саласындағы кемсiтушiлiк сипаттағы талаптарды (жынысты және жасты көрсету) қамтитын ақпаратты орналастырғаны үшiн өсiмпұл енгiзудi көздейтiн түзетулер енгiзiлдi.

Сонымен қатар, 1998 жылғы 1 қаңтарға дейiн еңбек өтiлi бар әйелдер үшiн зейнеткерлiкке ерте шығу құқығы сақталады:

  • 5 және одан көп бала туған(немесе асырап алған) және оларды сегiз жасқа дейiн тәрбиелеген әйелдерге 53 жаста 1998 жылдың 1 қаңтарына еңбек өтiлi 6 айдан кем емес;
  • «Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтiк қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес 1949 жылғы 29 тамыздан бастап 1963 жылғы 5 шiлдеге дейiн кемiнде 10 жыл төтенше және ең жоғары радиациялық қатер аймақтарында тұрған, кемiнде 20 жыл жалпы еңбек өтiлi бар әйелдерге 45 жаста.

Сондай-ақ еңбек өтiлiне жұмыс iстемейтiн ананың жас балаларды бағып-күткен уақыты, бiрақ әрбiр бала 3 жасқа толғанға дейiн, жалпы жиынтығы 12 жыл шегiндегi уақыт есептеледi.

Жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысушылар үшiн зейнетақы жинақтары жеткiлiктi болған кезде жинақтаушы зейнетақы жүйесiнен төленетiн зейнетақы төлемдерiн тағайындау құқығы 50 жаста сақталатын болады.

Қазiргi уақытта Мемлекет басшысының бала бiр жасқа толғанға дейiн оның күтiмiне байланысты табысынан айрылған жағдайда әлеуметтiк төлемдер алушылардың мiндеттi зейнетақы жарналарын субсидиялау жөнiндегi бастамаларын сүйемелдеудi көздейтiн заң жобасы әзiрлендi. Аталған норма әйелдердiң зейнетақы жарналарының мөлшерiн көбейтуге септiгiн тигiзедi және ана мен баланы қолдауға бағытталады.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

IV. Халықты жинақтаушы зейнетақы жүйесiмен қамтуды кеңейту

Қазақстанның еңбекке қабiлеттi халқының жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысуының ағымдағы деңгейi 67,7%, оның iшiнде жалдамалы қызметкерлер 98%-ын құрайды.

Сондықтан, жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң тартымдылығын арттыру, көлеңкелi сектор қызметкерлерiнiң еңбек қатынастарын заңдастыру және өзiн-өзi жұмыспен қамтыған халықтың жинақтаушы зейнетақы жүйесiмен қамтылуын кеңейту жөнiнде ұсыныстар қарастырылуда.

Өзiн-өзi жұмыспен қамтыған азаматтардың негiзгi үлесi жалақының 10% мөлшерiнде зейнетақы жарналарын төлейдi.

Егер қарапайым есептеулер жүргiзетiн болсақ, онда осындай жарналарды жүзеге асыратын азаматта 35 жылда қандай жинақ болатынын есептеуге болады: жыл сайын адам 23 мың теңгедей жинайды (егер 2013 жылды алатын болсақ), тиiсiнше 35 жыл iшiнде жинақтар 42 ең төменгi жалақыны құрайды. Мұндай жинақтар 3,5 жылға ең төменгi жалақы мөлшерiнде зейнетақы төлеуге жетедi.

Егер өзiн-өзi жұмыспен қамтыған адамдар зейнетақы жүйесiне қатыспайтын болса, зейнеткерлiк жасқа толған кезде оларға жасына байланысты мөлшерi ең төменгi күнкөрiс деңгейiнiң 50 пайызынан аспайтын әлеуметтiк жәрдемақы төленедi, ол 2013 жылдың үлгiсi бойынша 9330 теңгенi құрайды.

Бұл мәселенi шешу үшiн мынадай жұмыстар жоспарлануда:

  • өзiн-өзi жұмыспен қамтығандардың мәртебесiн нақтылау және оларды нәтижелi жұмыспен қамтуға тарту жөнiнде (Жұмыспен қамту 2020 картасы шеңберiнде) жүргiзiлетiн шараларды ескере отырып, өзiн-өзi жұмыспен қамтығандардың мәртебесiн алған адамдарды жинақтаушы зейнетақы жүйесiне мiндеттi қатыстыру туралы талап енгiзiлетiн болады;
  • жарналарды төлеу тәртiбi өзгередi;өзiн-өзi жұмыспен қамтыған адамдар бүкiл табысын жариялап, осы сомадан зейнетақы жарнасын төлеуге тиiс болады.
  •  ең төменгi кепiлдiктер жүйесi өзгертiледi.

Қазақстан Республикасы Президентiнiң зейнетақымен қамсыздандыру жүйесiн 2030 жылға дейiн одан әрi жаңғырту жөнiнде кешендi шаралар әзiрлеу бойынша тапсырмалары

Қазақстан Республикасы Президентiнiң Қазақстан халқына 2013 жылғы 7 маусымдағы үндеуiнде жария еткен тапсырмаларын ескер отырып, халықты әлеуметтiк қорғау деңгейiне мемлекеттiң, жұмыс берушiнiң және қызметкердiң ынтымақты жауапкершiлiгiн көздейтiн зейнетақымен қамсыздандыру жүйесiн 2030 жылға дейiн одан әрi жаңғыртудың кешендi шаралары әзiрленетiн болады, атап айтқанда:

А)жұмыс iстейтiн әйелдер үшiн бала туу және бала күтiмi бойынша демалыста болған кезеңiнде мiндеттi зейнетақы жарналарын мемлекеттiң субсидиялауы.

Әйелдердiң бала күтiмi бойынша демалыста болуы, бiрiншiден жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлiнiңүзiлуiне, екiншi жағынан — зейнетақы жинақтары мөлшерiнiң объективтi түрде артта қалуына (ерлермен салыстырғанда) әкеледi.

Есептеулер мiндеттi әлеуметтiк сақтандыруға қатысушылар (бала бiр жасқа толғанға дейiн оның күтiмi бойынша) үшiн жүзеге асырылатын әлеуметтiк төлемдерден мiндеттi зейнетақы жарналары ұсталған жағдайда бала күтiмi бойынша демалыста болған кезеңде (Заң бойынша — 3 жыл) жинақ мөлшерi тиiсiнше 2,5 есеге төмендейдi.

2014 жылғы 14 қаңтардан бастап әйелдердiң бала күтiмi бойынша демалыста болған кезеңiнде мiндеттi зейнетақы жарналарын субсидиялау көзделген. Бюджеттен субсидияланатын мiндеттi зейнетақы жарналары Мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қорының қаражаты есебiнен төленетiн әлеуметтiк төлемдерден ұсталатын зейнетақы жарналарымен қоса белгiленетiн болады. Бұл ретте мiндеттi зейнетақы жарналарының жиынтық мөлшерi аударымдар объектiсi ретiнде ескерiлген бұрынғы табыстан 10% құрайды.

Ел Парламентi Мәжiлiсiнiң қарауына енгiзiлген «2014-2016 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасында көрсетiлген мақсаттарға 30,6 млрд. теңге сомада шығыстар көзделген.

Қазiргi уақытта Мемлекет басшысының бала бiр жасқа толғанға дейiн оның күтiмiне байланысты табысынан айрылған жағдайда әлеуметтiк төлемдер алушылардың мiндеттi зейнетақы жарналарын субсидиялау жөнiндегi бастамаларын сүйемелдеудi көздейтiн заң жобасы әзiрлендi. Аталған норма әйелдердiң зейнетақы жарналарының мөлшерiн көбейтуге септiгiн тигiзедi және ана мен баланы қолдауға бағытталады.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

1-мысал, баланың туған күнiне дейiн соңғы 2 жыл әлеуметтiк аударымдар жүргiзiлген орташа айлық табысы 150 мың теңге құрайтын жұмыс iстейтiн әйелдi алатын болсақ. Егер қазiргi уақытқа дейiн бала бiр жасқа дейiн оның күтiмi кезiнде оның зейнетақы жарналары айына 6 мың теңгенi құраса, ұсынылып отырған тетiк бойынша 9 мың теңге мөлшерiнде мiндеттi зейнетақы жарналарын бюджеттен қосымша субсидиялауды ескере отырып, оның жалпы зейнетақы аударымдары айына 15 мың теңгенi құрайды.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

Назарға алыңыз! Әлеуметтiк аударымдарды есептеу үшiн ескерiлетiн табысқа арналған қолданыстағы шектеудi ескере отырып, субсидиялау мөлшерi ең төмен жалақы мөлшерiнен (ағымдағы жылы 18 600 теңге) аспайтын болады.

Зейнетақы жарналарын есептеу объектiсiн 10 ең төмен жалақымен шектеу бюджет қаражатын үнемдеу мақсатында енгiзiлген жоқ. Ол МӘСҚ-тан төленетiн сақтандыру төлемдерiне, сол сияқты мемлекет субсидиялайтын зейнетақы жарналарын мөлшерiн айқындауға зейнетақы жарналарын есептеуге бiрыңғай тәсiл қолдану қажеттiгiмен байланысты. Осындай тәсiл/шектеу әдiл болып отыр және Қазақстан Республикасының әлеуметтiк заңнамасына сәйкес ол өзге де әлеуметтiк қатерлердi сақтандыруда қолданылады.

2-мысал. баланың туған күнiне дейiн соңғы 2 жыл әлеуметтiк аударымдар жүргiзiлген орташа айлық табысы 1399,5 мың теңге (75 ең төмен жалақы) құрайтын жұмыс iстейтiн әйелдi алатын болсақ.Ұсынылып отырған тетiк бойынша 11 196 теңге мөлшерiнде мiндеттi зейнетақы жарналарын бюджеттен қосымша субсидиялауды ескере отырып, оның жалпы зейнетақы аударымдары айына 18 660 теңгенi құрайды.

Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзекті мәселелері

Б) жұмыс берушiнiң есебiнен барлық қызметкерлер үшiн 5 % мiндеттi зейнетақы жарналарын енгiзу.

Мiндеттi жинақтаушы деңгей шеңберiнде әрбiр қызметкер (салымшы) өзiнiң қарттығын қамтамасыз етуге (өзiнiң табыстарынан 10 пайыз мiндеттi зейнетақы жарналары) жауапкершiлiкте болады. Бұл ретте, мемлекет зейнеткерлiкке шығу және өмiр бойы базалық зейнетақы төлемдерiмен қамсыздандыру кезiнде әрбiр салымшы бойынша зейнетақы жинақтарының нақты құнына кепiлдiктi қамтитын бiрқатар мәселелер бойынша жауапты болады.

Осыған байланысты, жұмыс берушiлердiң өз қызметкерлерiнiң пайдасына аударатын мiндеттi зейнетақы жарналары енгiзiледi. Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының жұмыс нәтижелерiн ескере отырып, аудару тәртiбiн, осы жарналарды қалыптастыру және пайдалану тетiгiн әзiрлеу ұсынылады.

Осындай негiзде қол жеткiзiлетiн базалық және ерiктi құрамдауыштарды сақтау кезiнде жұмыс берушiлердiң тiкелей қатысуы есебiнен мiндеттi деңгейде зейнетақымен қамсыздандыру көздерiн кеңейту зейнетақы жүйесiнiң қаржылық тұрақтылығын күшейтедi және зейнетақы төлемдерiнiң сәйкестiгiн және зейнетақымен қамсыздандыру деңгейiнiң халықаралық стандарттарға сәйкестiгiн қамтамасыз етедi.

В) жұмыс берушi есебiненмiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын кезең-кезеңiмен тағы 5 пайызға арттыру (жыл сайын 1%).

2014 жылдан бастап еңбек жағдайлары зиянды және қауiптi жұмыстармен айналысатын қызметкерлердiң еңбегiн пайдаланатын жұмыс берушiлер есебiнен еңбекақы қорынан 5 % мөлшерiнде мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары енгiзiледi.

Кәсiптiк жүйенi одан әрi дамыту мақсатында мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарының мөлшерлемесi 5-тен 10 %-ға дейiн кезең-кезеңiмен арттырылатын болады.

Осы өзгерiстер:

  • зиянды өндiрiсте жұмыс iстейтiн қызметкерлердiң әлеуметтiк қорғалуына және жұмыс берушiлердiң жауапкершiлiгiн арттыруға;
  • жұмыс берушiнiң салық салу базасындағы кәсiптiк зейнетақы жарналарын шегеруге жатқызу бөлiгiнде салық жеңiлдiгi бойынша нормалардың сақталуына әкеледi.

Осылайша, зиянды және қауiптi өндiрiстерде жұмыс iстейтiн адамдар үшiн зейнетақы жинақтары айтарлықтай тез көбейетiн болады, өз кезегiнде, оларға зейнетақы төлемдерiн ерте алу мүмкiндiгiн берiледi. Бұл жүйеге үздiксiз (кемiнде 30 жыл) қатысқан және жарнаны ұдайы (жылына 12 рет) аударған кезде зиянды және қауiптi еңбек жағдайларында жұмыс iстейтiн адамдарға 50 жасқа жеткенде зейнетақы аннуитетiн сатып алу арқылы зейнеткерлiкке ерте шығу үшiн жеткiлiктi зейнетақы жинақтарын қалыптастыруға мүмкiндiк туады.

«Солтүстiк Қазақстан облысы бойынша бақылау және
әлеуметтiк қорғау департаментi» ММ

05.10.2018 ж.

5 сұрақ

1. Менiң әкем — мүгедек. Өздiгiнен жүрiп-тұра алмайды. Оның зейнетақы Қорына қатысты бiрқатар сұрақтары бар едi. Қордың жергiлiктi кеңсесi алыста орналасқан. Өзi бара алмайды. Ал мен күнi бойы жұмыстамын. Айтыңызшы, бұл жағдайда не iстеуге болады?

Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры Қазақстан Республикасында тұратын барлық азаматтар, шетелдiктер және азаматтығы жоқ адамдар үшiн зейнетақы қызметтерiне бiрдей қолжетiмдiлiктi қамтамасыз етедi.

Кiмде-кiм қандай да бiр себептермен, бiрiншi кезекте денсаулығына байланысты Қор кеңсесiне келе алмайтын болса, Қор қызметкерлерi оған өздерi барады.

Сiз әкеңiз үшiн «Мобильдiк агент» қызметiне тапсырыс бере аласыз. Бұл үшiн Қордың байланыс орталығына телефон шалу немесе Қор сайтының «Электрондық қызмет көрсету» бөлiмiнiң «Халықтың әлеуметтiк тұрғыдан осал топтары үшiн электрондық өтiнiш беру» нысаны арқылы өтiнiм бере аласыз. Бұл қызмет туралы мына сiлтеме арқылы толығырақ бiлуге болады: https://www.enpf.kz/kz/elektronnye-servisy/mo.php.

Егер әкеңiзде электрондық цифрлық қолтаңбаның (ЭЦҚ) өзектi кiлтi бар болса, ол соның көмегiмен шарт жасаудан бастап зейнетақы төлемдерiн алуға дейiн зейнетақы қызметтерiнiң барлық дерлiк түрiн ала алады.

2. Мен аптасына 6 күн жұмыс iстеймiн. Яғни, сенбi де — жұмыс күнi. Сондықтан БЖЗҚ бөлiмшесiне келуге мүмкiндiгiм жоқ. Не iстеуге болады?

БЖЗҚ қашанда заман талабына сай қызмет атқаруға күш салады. Бүгiнде Қор негiзгi қызметтердiң барлығын қашықтықтан көрсетедi. Сондықтан салымшы өз мәселелерiн шешу үшiн Қор бөлiмшесiне келуге мiндеттi емес. БЖЗҚ қашықтықтан қызмет көрсету жүйесiн ұсынып отыр. Мысалы, байланыс орталығы және интернет бойынша керi байланыс нысаны арқылы дербес ақыл-кеңес алуға болады. Қордың байланыс орталығының менеджерi сұрағыңызды тыңдап болып, оны сол мезетте шешуi мүмкiн. Күрделi сұрақтар бойынша әрi қарай не iстеу керектiгiн түсiндiредi.

Бұдан басқа, Сiз электрондық цифрлық қолтаңбаның (ЭЦҚ) көмегiмен Қор сайтында барлық дерлiк операцияларды жүзеге асыра аласыз. Мысалы, жеке зейнетақы шотын ашу және зейнетақы төлемдерiн тағайындау жөнiнде өтiнiш беруге, жеке деректемелерге өзгерiс енгiзуге, зейнетақы шоты бойынша ақпарат алу тәсiлiн интернет байланысына ауыстыруға және берiлген өтiнiштердiң орындалу мәртебесiн қадағалауға болады.

Сонымен қатар «Жеке зейнетақы шотын ашу жөнiндегi өтiнiштiң көшiрме нұсқасын алу» және «Өз пайдасына ерiктi зейнетақы жарналары есебiнен шарт жасасу» электрондық қызметтерi де iске қосылған.

3. Мен 10 жылдан кейiн зейнеткерлiк жасқа толамын. Сол кезде шамамен қанша мөлшерде зейнетақы алатынымды бiлгiм келедi. Ай сайынғы төлемнiң мөлшерi қалай есептеледi?

Қазақстан Республикасында жиынтық зейнетақы екi төлем көзiнен құралады. Олар: мемлекеттiк бюджеттен төленетiн базалық және ортақ зейнетақы, сондай-ақ БЖЗҚ-дан: мiндеттi зейнетақы жарналары және ерiктi құрамдауыш есебiнен қалыптасқан төлемдер.

2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап базалық зейнетақыны есептеу механизмi өзгертiлдi. Ендi оны тағайындағанда 1998 жылға дейiнгi еңбек өтiлi және зейнетақы жарналарын төлеумен расталатын, 1998 жылдан кейiнгi жылдардағы еңбек өтiлi ескерiледi. Яғни, еңбек өтiлi көп болған сайын базалық зейнетақының мөлшерi де ұлғая түседi. Базалық зейнетақыны тағайындаумен «Азаматтарға арналған үкiмет» «Мемлекеттiк корпорациясы» коммерциялық емес акционерлiк қоғамы айналысады. Сондықтан базалық зейнетақыны тағайындауға қатысты сұрақтар бойынша корпорацияға бiрыңғай «1414» тегiн телефон нөмiрi арқылы хабарласуға немесе оның Facebook, Twitter және Instagram әлеуметтiк желiсiндегi ресми парақшасына өтiнiш жазып қалдыруға болады.

Ендi БЖЗҚ-дан мiндеттi зейнетақы жарналары және мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен қалыптасатын төлемдерге келер болсақ, ай сайынғы төлемнiң мөлшерiн есепту үшiн зейнетақы жинақтарының ағымдағы құнының коэффициенттерiнiң кестесi пайдаланылады. Бұл кесте Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң қаулысымен бекiтiлген. Сондықтан ай сайынғы төлемнiң мөлшерi алушының жасы мен жеке зейнетақы шотындағы қаражаттың сомасына тәуелдi. Алушының жасына қарай зейнетақы жинақтарының сомасы тиiстi коэффициентке көбейтiлiп, 12 айға бөлiнедi. Одан шыққан сома Қордан төленетiн ай сайынғы зейнетақы төлемдерi болып саналады.

Атап өту керек, жинақтар көлемдi болған сайын ай сайынғы төлемнiң сомасы да жоғары болады. Сәйкесiнше бұл төлемдер ұзақ уақыт жүзеге асырылады. Бұл құрамдауыш бойынша төлемдердiң көлемi адамның өзiне байланысты — еңбек жолында болашағыңа қанша қаражат жинасаң, зейнет жасында сондай көлемде зейнетақы аласың деген сөз. Осылайша азаматтар қазiрден бастап Қордағы жеке шоттарына зейнетақы жарналарын жиi және қомақты мөлшерде аударып тұрулары керек. Өйтпеген жағдайда зейнетақы мөлшерi аз болады. Сондықтан Қордан зейнетақы төлемдерiн алудың жаңа әдiстемесi зейнетақы жинақтарын дер кезiнде қалыптастыру керектiгiн шынайы түрде көрсетiп бередi. Яғни, төлем сомасы жинақтардың көлемiне тiкелей байланысты.

Мысалы, бiр салымшының шотында 6 млн теңге, ал басқа салымшыда бар болғаны 1 миллион теңге болса, олардың ай сайын алатын зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерi де әр түрлi болады.

Қор сайтында орналасқан зейнетақы калькуляторы қазiрдiң өзiнде болашақ зейнетақының болжамды мөлшерiн есептеуге мүмкiндiк бередi. Бұл ретте аз мөлшерде болса да тұрақты негiзде аударылатын ерiктi зейнетақы жарналарының арқасында зейнетақы жинақтарының көлемiн елеулi түрде арттыруға болатындығына көз жеткiзе аласыз.

Қордың www.enpf.kz сайтының «Электрондық қызмет көрсету» бөлiмiнде орналасқан зейнетақы калькуляторы (https://www.enpf.kz/kz/elektronnye-servisy/calcs.php) ай сайынғы жиынтық зейнетақыны (ол ортақ және базалық зейнетақыны да есепке алады) өз бетiңiзбен есептеуге мүмкiндiк бередi.

Бұл үшiн зейнетақы калькуляторының тиiстi бағандарына еңбек өтiлi (еңбек қызметiнiң басынан берi), зейнетақы жинақтарының сомасы және айлық табыстың сомасын енгiзу қажет. Бұдан басқа, «БЖЗҚ» АҚ-тың жаңа: зейнетақыны жоспарлау мәселелерi бойынша салымшылар мен алушыларға дербес кеңес беру қызметiн пайдалануға болады.

2018 жылдың сәуiрiнде Қор дербес кеңес беру қызметiн iске қосты. Бұл ретте жеке және корпоративтi зейнетақы калькуляторлары қолданылады. Бұл қызмет қазiр тұрғындар арасында танымал болып жатыр. 2018 жылдың тамыз айында «БЖЗҚ» АҚ филиалдары зейнетақыны жоспарлау бойынша 58 107 ақыл-кеңес өткiзген. Сiз осы мәселе бойынша Қордың жергiлiктi бөлiмшесiне жүгiне аласыз.

4. Мен жеке зейнетақы шотын ашуым керек. Бұл үшiн қанша ақша төлеу керек және қандай құжат қажет?

Жеке зейнетақы шоты тегiн ашылады. Мiндеттi зейнетақы жарналары есебiнен зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт (қосылу шарты) Заңда көзделген құқықтарды, мiндеттемелердi және жауапкершiлiктi, сондай-ақ БЖЗҚ мен мiндеттi зейнетақы жарналарының салымшысы (мiндеттi зейнетақы жарналары есебiнен зейнетақы төлемдерiн алушы) арасындағы құқықтық қатынастардың басқа да ерекшелiктерiн бекiтедi.

Егер Сiз бұған дейiн зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт жасаспаған болсаңыз, онда жеке зейнетақы шотын (ЖЗШ) ашу туралы өтiнiш толтыруыңыз керек.

ЖЗШ — салымшының (зейнетақы төлемдерiн алушының) жеке атаулы шоты. Онда Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мiндеттi зейнетақы жарналары немесе мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары не болмаса ерiктi зейнетақы жарналары, инвестициялық табыс, өсiмпұл және басқа да түсiмдер есепке алынады және солардың есебiнен төлемдер жүзеге асырылады.

ЖЗШ ашу туралы өтiнiштi рәсiмдеу үшiн Қор кеңсесiне барған кезде мына құжаттар ұсынылады:

- жеке өзi келгенде — жеке басты куәландыратын құжат (түпнұсқа);

- сенiм бiлдiрiлген тұлға келiп өтiнiш бiлдiрген кезде — сенiм бiлдiрiлген тұлғаның жеке басын куәландыратын құжат (түпнұсқа), нотариат куәландырған сенiмхат немесе оның нотариат куәландырған көшiрмесi, салымшының (алушының) жеке басын куәландыратын құжаттың нотариат куәландырған көшiрмесi.

Сонымен қатар Сiз Қор сайтының мына мекенжайында орналасқан электрондық қызметтердi пайдалана отырып, жеке зейнетақы шотын ашу туралы өтiнiштi бере аласыз: https://www.enpf.kz/kz/services/depositors/ipa/cpc.php. Бұл үшiн Сiзде электрондық цифрлық қолтаңбаның өзектi кiлтi (ЭЦҚ) немесе Жеке кабинет қолжетiмдi болуы қажет. Одан басқа, Қор сайтындағы басқа да электрондық қызметтердi пайдалануға болады. Олар: зейнетақы шотын ашу және зейнетақы төлемдерiн тағайындау жөнiнде өтiнiш беру, жеке деректемелерге өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу, интернет-хабарлау тәсiлiн таңдау және берiлген өтiнiштердiң орындалу барысын қадағалау.

Биыл қор сайтында зейнетақы шартының көшiрме нұсқасын алу және «Ерiктi зейнетақы жарналары есебiнен (өз пайдасына) зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт жасасу» қызметi iске қосылды. Бұл сервистердi пайдалану бар болғаны бiрнеше минутты алады.

Қордың «Facebook», «ВКонтакте», «Твиттер», «Одноклассники» және «Instagram» әлеуметтiк желiлерiнде ресми парақшалары бар екенi белгiлi. Сонымен қатар Қор биыл Telegram және Whatsapp мессенджерiнде өзiнiң чатботын енгiздi. Барлық коммуникация арналары зейнетақы жүйесi және БЖЗҚ қызметi туралы қажеттi ақпараттарды алуға және қажет жағдайда жеке мәселелер бойынша Қор мамандарына жүгiнуге мүмкiндiк бередi.

Таяуда Whatsapp жүйесiнде (8-777-000-1418 нөмiрi бойынша) салымшылармен байланыс жасаудың жаңа арнасы iске қосылды. Онда қажеттi ақпараттарды телефон арқылы хабарласпай-ақ және Қор бөлiмшесiне келместен автоматты түрде алуға болады.

БЖЗҚ қолданатын ақпараттық технологиялар зейнетақы қызметтерiнiң сапасы мен қолжетiмдiлiгiн арттыруға септiгiн тигiзедi.

5. БЖЗҚ бөлiмшесiнде менеджер маған дербес кеңес беру қызметiн ұсынды. Мен сол кезде одан бас тарттым. Өйткенi, бұл қызметтiң ақылы, ақылы емес екендiгiн бiлген жоқпын.

Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры алдына сапалы қызмет көрсетуден басқа, қазақстандықтардың зейнетақымен қамсыздандыру саласындағы қаржылық-құқықтық сауаттылығын арттыру, жинақтаушы зейнетақы жүйесiне деген сенiмiн нығайту мақсаты қойылған.

2018 жылдың сәуiр айында Қор дербес кеңес беру қызметiн iске қосты. Ол тегiн көрсетiледi. Салымшылар мен алушыларға кеңес беру барысында оларды ең алдымен зейнткерлiкке шығу, ерiктi зейнетақы жарналарын төлеу, инвестициялық табыс, зейнетақы жинақтарының сақталуына кепiлдiк беру және зейнетақы төлемдерiн арттыру мәселелерi қызықтыратыны белгiлi болды.

Осы және өзге де сұрақтарға Қор мамандары жан-жақты жауап бередi және болжамды зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерiн есептеп, оның арттыру жолдарын көрсетедi.

2018 жылдың үшiншi тоқсанының 2 айы iшiнде Қор филиалдары 109 889 ақыл-кеңес өткiздi. Бұл 2018 жылдың екiншi тоқсанында берiлген ақыл-кеңестердiң 93 пайызын құрайды. Жоба iске қосылғаннан берi Қор филиалдары 228 406 ақыл-кеңес берiп үлгердi.

01.08.2018 ж.

Дәстүрлi «5 сұрақ» айдарын жалғастыра отырып, оқырман назарына келесi ақпараттарды ұсынамыз.

1. Сәлеметсiз бе! Зейнетақы жинақтарымның жай-күйi туралы ақпаратты қалай алуға болады?

Жауап: Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры салымшыға жеке зейнетақы шоты ашылған күннен бастап оның кез келген күнге қатысты сұрауы бойынша зейнетақы жинақтарының жай-күйi туралы ақпаратты тегiн беруге, сондай-ақ зейнетақы жинақтары туралы ақпаратқа қолжетiмдiлiгiнiң электрондық және өзге де тәсiлдерiн қамтамасыз етуге мiндеттi. Ал ақпарат алу тәсiлiн салымшы өзi таңдайды. Шоттан үзiндi-көшiрме алудың мынадай тәсiлдерi бар:

  • пошта байланысы арқылы — жылына бiр рет;
  • таңдап алынған төлем кестесiне сәйкес электрондық пошта арқылы — (ай сайын, үш ай сайын, алты ай сайын, жыл сайын);
  • БЖЗҚ кеңсесiне тiкелей өзi келгенде — бұған шек қойылмайды;
  • интернет-хабарландыру арқылы (сайт немесе смартфондар мен планшеттерге арналған ENPF ұялы қосымшасы бойынша) — онлайн режимiнде — шектеусiз;
  • enpf.kz сайтына тiркелу жолымен оның «Жеке кабинет» арқылы немесе электрондық цифрлық қолтаңбасы (ЭЦҚ) бар болса egov.kz электрондық үкiмет сайты арқылы — шектеусiз.

Егер Сiз жеке зейнетақы шотыңыздың жай-күйi туралы үзiндi-көшiрменi дәстүрлi пошта байланысы немесе электрондық пошта арқылы алып келген болсаңыз және ол келмей қалса, бұған тұрғылықты мекенжайыңызды немесе электрондық поштаңызды ауыстырғаныңыз және осы өзгерiстер туралы Қорға дер кезiнде хабарламағаныңыз себеп болуы мүмкiн.

Егер Сiз зейнетақы шотыңыз жайында үзiндi-көшiрме алу тәсiлiн таңдамаған болсаңыз немесе оны интернет байланысы арқылы алғыңыз келсе жеке басыңызды куәландыратын құжатпен жақын жердегi Қор кеңсесiне келiп, хабарлау тәсiлi туралы қосымша келiсiм жасай аласыз. Қор бөлiмшелерiнiң мекенжайлары мына сiлтеме бойынша қолжетiмдi: https://www.enpf.kz/kz/adresa-i-kontakty/regionalnaya-set/

Электрондық цифрлық қолтаңба бар болса оны Қор сайты арқылы да жасауға болады. Бұл операция бар болғаны бiрнеше минутты алады.

Жеке зейнетақы шотының жай-күйi туралы ақпаратты интернет арқылы алу — қазiргi уақытта өте танымал. Ол үнемдi әрi зейнетақы жинақтарын кез келген уақытта онлайн тәртiбiнде бақылап отыруға мүмкiндiк бередi.

2. Сәлеметсiз бе! Мен Ресейге көшiп кетiп едiм. Бiр айдан соң, Алматыға қайтып ораламын. Сондықтан зейнетақы жинақтарымды алудың қандай жолы бар екендiгiн бiлгiм келедi. Бұл қанша уақытты алады?

Жауап: Зейнетақы төлемдерiн алушы ҚР аумағынан тысқары жерге тұрақты тұруға кетуiне байланысты зейнетақы төлемдерiн алу үшiн Қорға жеке өзi келгенде мынадай құжаттарды ұсынады:

  1. Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда өзге жағдайлар көзделмесе, шетелдiк паспорттың көшiрмесi және салыстыру үшiн түпнұсқасы;
  2. алушының банк шоты туралы мәлiметтерi.

Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» ҚР Заңы аясында қызмет атқарады. Сондықтан зейнетақы төлемдерiн тағайындау жөнiндегi өтiнiштi қараған кезде мына Қағидаларды басшылыққа алады. Ол:

«Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 2 қазандағы №1042 қаулысымен бекiтiлген, Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан төленетiн мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен қалыптасқан зейнетақы жинақтарынан зейнетақы төлемдерiн жүзеге асыру қағидалары».

Соған сәйкес, егер Қазақстан азаматы, Қазақстанда тұрақты тұратын шетелдiк азамат немесе азаматтығы жоқ адам шетелге көшетiн болса, онда ол бiрiншi кезекте елден кетуге арналған құжаттарды рәсiмдейдi. Бұл не үшiн керек? Бұл Қазақстанда орындамаған (салық, мүлiк, сот, мерзiмдi әскери қызметтi өтеу және т. б.) мiндеттемелерiн анықтау үшiн қажет.

Бұл үшiн ол ҚР Iшкi iстер министрлiгiнiң (IIМ) аумақтық бөлiмшелерiне немесе Халыққа қызмет көрсету орталықтарына (ХҚО) барып өтiнiш жасайды.

Айта кетейiк, Қазақстаннан кетудi рәсiмдеуге арналған ақпараттардың барлығын ҚР Iшкi iстер министрлiгi ҚР Әдiлет министрлiгiнiң «Жеке тұлғалар» Мемлекеттiк дерекқорына жiберiп отырады.

Бұдан кейiн шетелге көшетiн азамат Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына өтiнiш жасайды. Өзi келiп өтiнiш жасайтын болса: шетелдiк паспортының түпнұсқасын, зейнетақы жинақтарын аударатын банк шоты туралы мәлiметтi ұсынады және өтiнiш жазады.

Айта кетелiк, құжаттарды үшiншi тұлға (сенiм артылған) немесе пошта байланысы арқылы да ұсынуға болады.

Зейнетақы Қоры құжаттарды тексеруге алған соң, өтiнiш берушiнiң шетелге көшетiндiгiн растау үшiн Мемлекеттiк дерекқорға сауал жiбередi.

Құжаттарға қатысты оң жауап алынса, ескертпелер болмаса, Қор құжаттар қабылданған немесе келiп түскен күннен бастап 10 жұмыс күнi iшiнде төлемдердi алушының өтiнiшiнде көрсетiлген банк шотына аударады. Ал егер құжаттарға қатысты жағымсыз жауап алынса немесе ескертпелер болса, зейнетақы Қоры өтiнiштi орындаудан бас тартып, алушыға бұл жайында ескертiп, себебiн түсiндiредi. Өкiнiшке қарай, бүгiнде шетелге көшкен немесе көшетiн кейбiр азаматтар құжаттарды дұрыс рәсiмдемейдi. Алдымен шетел азаматтығын алып, кейiн Қазақстанның азаматтығынан айрылады. Бұл дұрыс емес.

Ең алдымен, Қазақстанға келiп, белгiленген тәртiпте елден кетуге арналған құжаттарды рәсiмдеу қажет. Кейiн Қазақстан азаматтығынан бас тартуға болады. Бұдан кейiн егер зейнетақы жинақтары болса, Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына келiп өтiнiш жасай алады.

Құжаттардың барлық тiзбесiн, оларды рәсiмдеу талаптарын, сондай-ақ, өтiнiш бланкалары мен толтыру үлгiлерiн «БЖЗҚ» АҚ ресми сайтынан мына сiлтеме бойынша таба аласыз: https://www.enpf.kz/kz/uslugi/pensioneram/poryadok-oformleniya-pensionnykh-vyplat/vyplaty-v-svyazi-s-vyezdom-na-pmzh-za-predely-respubliki-kazakhstan.php

3. Сәлеметсiз бе! Мен өзiме зейнетақы шотын ашуым керек едi. Бұған ақша төлеу керек пе? Қандай құжат керек?

Жауап: Зейнетақы шоты тегiн ашылады. Мiндеттi зейнетақы жарналары есебiнен зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт (қосылу шарты) Заңда көзделген құқықтарды, мiндеттердi және жауапкершiлiктi, сондай-ақ БЖЗҚ мен салымшы (кейiннен зейнетақы төлемдерiн алушы) арасындағы құқықтық қатынастардың басқа да ерекшелiктерiн бекiтедi.

Егер Сiз бұған дейiн зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт жасаспаған болсаңыз, жеке зейнетақы шотын (ЖЗШ) ашу жөнiнде өтiнiштi толтыруыңыз қажет.

Жеке зейнетақы шоты — Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес салымшының (зейнетақы төлемдерiн алушының) мiндеттi зейнетақы жарналары немесе мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары не ерiктi зейнетақы жарналары, инвестициялық табысы, өсiмпұл және өзге де түсiмдер есепке алынатын және зейнетақы төлемдерi жүргiзiлетiн жеке атаулы шоты.

Салымшы ЖЗШ ашу жөнiндегi өтiнiштi рәсiмдеу үшiн Қор бөлiмшесiне өзi келгенде мынадай құжаттарды ұсынады:

  • жеке өзi келгенде — жеке басын куәландыратын құжат (түпнұсқа);
  • сенiм бiлдiрiлген тұлға өтiнiш жасағанда — сенiм бiлдiрiлген тұлғаның жеке басын куәландыратын құжат (түпнұсқа), нотариат куәландырған сенiмхат не оның нотариат куәландырған көшiрмесi, салымшының (алушының) жеке басын куәландыратын құжаттың нотариат куәландырған көшiрмесi.

Сонымен қатар Сiз ЖЗШ ашу жөнiндегi өтiнiштi мына сiлтеме бойынша онлайн тәртiбiнде рәсiмдей аласыз: https://www.enpf.kz/kz/uslugi/budushchim-pensioneram/otkrytie-individualnogo-pensionnogo-scheta-ips-za-schet-obyazatelnykh-pensionnykh-vznosov-opv.php

Бұл үшiн қолыңызда электрондық цифрлық қолтаңбаның өзектi кiлтi (ЭЦҚ) болуы керек немесе Қор сайтының Жеке кабинетi Сiз үшiн қолжетiмдi болуы қажет.

4. Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында зейнетақы жинақтары бар адам қайтыс болғанда оның жинақтары мұрагерлерге қалай берiледi?

Жауап: Зейнетақы жинақтары өсиет бойынша және «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңының 31-33 — баптарына сәйкес мұраға қалдырылады.

Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында зейнетақы жинақтары бар адам қайтыс болған жағдайда, зейнетақы Қоры қажет жағдайда алдымен оның отбасына немесе жерлеудi жүзеге асырған адамға республикалық бюджет туралы заңда тиiстi қаржы жылына белгiленген айлық есептiк көрсеткiштiң 52,4 еселенген мөлшерiнде (биыл ол: 2405*52,4 = 126 022 теңге) жерлеуге арналған бiржолғы төлем төлейдi. Бiрақ бұл сома жеке зейнетақы шотында жатқан қаражаттан аспауы тиiс.

Мұрагерлiкке құқығы бар тұлғалардың толық тiзiмi Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнде көрсетiлген. Қайтыс болған салымшының зейнетақы жинақтарын алуға қажеттi негiзгi құжаттардың бiрi — мұрагерлiк құқығы туралы куәлiк.

Мұраны қабылдау мұра ашылған жердегi нотариусқа өтiнiш беру арқылы жүзеге асырылады. Заң бойынша, мұрагерлiктi қабылдау туралы өтiнiш, мұраға қалдырушы қайтыс болғаннан кейiн 6 айдан кешiктiрiлмей берiлуi тиiс. Егер уақыт өтiп кетсе, онда сотқа жүгiнуге тура келедi.

Барлық зейнетақы шоттарындағы жинақтар мерзiмсiз сақталады. Салымшылар қайтыс болған жағдайда мұрагерлерiне берiледi. Мұраға қалдырылған зейнетақы жинақтарын алуға арналған құжаттардың толық тiзiмi Қопрдың www.enpf.kz сайтының «Қызметтер» айдарының «Алушыларға» деп аталатын бөлiмiнде орналастырылған.

5. Зейнетақы жинақтарын тұрғын үй үшiн бастапқы жарна төлеу үшiн алуға бола ма? Бiз жас отбасымыз. «7-20-25» бағдарламасы бойынша ипотекаға үй алуға мүмкiндiгiмiз бар. Қазiр пәтер жалдап тұрамыз.

Жауап: Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры тек заң аясында ғана қызмет атқарады. Сәйкесiнше «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сәйкес Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан зейнетақы төлемдерi зейнеткерлiк жасқа толған азаматтарға (ерлерге 63 жасқа толғанда, әйелдерге биыл 58,5 жасқа толғанда), сондай-ақ, бiрiншi және екiншi топтардағы мүгедектiгi мерзiмсiз болып белгiленген жандарға төленедi.

Бұдан басқа, Қазақстан Республикасының шегiнен тыс жерлерге тұрақты тұруға кеткен, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған, кету дерегiн растайтын құжаттарды ұсынған шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдардың мiндеттi зейнетақы жарналары мен мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен зейнетақы төлемдерiн алуға құқығы бар.

Яғни, ағымдағы заңда БЖЗҚ-дағы зейнетақы жинақтары есебiнен несиенi өтеу, жылжымайтын мүлiк сатып алу, оқу ақысын төлеу және басқа да шығындарға жұмсау мүмкiндiктерi қарастырылмаған.

Жалпы, Қазақстанда жинақтаушы зейнетақы жүйесi тұрақты түрде дамып келедi. Салымшылардың сауалдары мен өтiнiштерiне сараптама, ал зейнетақы жарналарына мониторинг жүргiзiлуде. Актуарлық есептемелер жасалып, әлемдiк тәжiрибелерге талдау жүргiзiлiп жатыр. Сондықтан Қазақстанда зейнетақы жинақтарын мерзiмiнен бұрын алу туралы әңгiме қозғауға әлi ерте.

10.07.2018 ж.

5 сауал

1. Зейнетақы активтерiн кiм басқарады?

«Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңның 35 бабына сәйкес, Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы активтерiн басқаруды ҚР Ұлттық Банкi жүзеге асырады. 2013 жылдың 26 тамызында Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi мен БЖЗҚ арасында зейнетақы активтерiн сенiмдi басқару туралы келiсiм жасалды. Басқарудың тиiмдiлiгiн арттыру, инвестициялау бағыттары мен бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының активтерiн салатын қаржы құралдарының тiзiмiн белгiлеуге байланысты ұсыныстар даярлайтын орган — ҚР Ұлттық қорды басқару жөнiндегi кеңес. БЖЗҚ зейнетақы активтерiн сатып алуға рұқсат етiлген қаржы құралдарының тiзiмi Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң қаулысымен бекiтiледi. Осыған сүйене отырып, зейнетақы активтерi қатаң қадағалауда және оның сақталуына мемлекет кепiлдiк бередi деп айтуға толық негiз бар.

2. Қазақстандықтардың зейнетақы жинақтары қалай инвестицияланады?

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi зейнетақы активтерiне қатысты инвестициялық шешiмдердi ҚР ҰБ Басқармасының 2016 жылдың 18 наурызындағы №86 қаулысымен бекiтiлген бiрыңғай зейнетақы жинақтаушы қорының инвестициялық декларациясына сәйкес қабылдайды. Сонымен бiрге, инвестициялық шешiмдер, соның iшiнде Қордың зейнетақы активтерiн орналастыруға рұқсат етiлген қаржы құралдарының тiзiмi, Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөнiндегi кеңестiң ұсыныстарына сәйкес қабылданады.

ҚР ҰБ инвестициялық стратегиясына сай ұзақ мерзiмдi перспективада табыстылықтың үйлесiмдi деңгейiн қамтамасыз ету үшiн активтер теңгемен де, шет елдiк валюталармен номиналданған түрлi қаржы құралдарына диверсификацияланады. Сонымен қатар, тәуекелдердi барынша төмендету үшiн зейнетақы активтерi түрлi қаржы құралдарына инвестицияланады.

Қазiргi кезде зейнетақы активтерi мемлекеттiк, квазимемлекеттiк сектордағы компаниялардың құнды қағаздарына, ҚР эмитенттерiнiң корпоративтiк облигациялары мен акцияларына инвестицияланып, екiншi деңгейлi банктер мен шетелдiк банктердiң депозиттерiне және сенiмдi шетелдiк эмитенттердiң құралдарына салынған. Инвестициялық қызмет туралы ақпарат Қордың www.enpf.kz ресми сайтында («Қор туралы» — «Инвестициялық қызмет» — «Зейнетақы активтерiнiң инвестициялық портфелiнiң құрылымы») бөлiмiнде жүйелi түрде жарияланып тұрады.

3. Зейнетақы қаржылары қайда инвестицияланады?

«БЖЗҚ» АҚ www.enpf.kz сайтында зейнетақы активтерi есебiнен жасақталған инвестициялық портфель құрылымы мемлекеттiк, орыс және ағылшын тiлiнде жарияланып, эмитенттiң атауын, қағаздардың көлемiн, қаржы құралдарының есептi датаға номиналды және ағымдағы бағасы көрсетiледi.

2018 жылдың 1 маусымына БЖЗҚ-ның ҚР Ұлттық банкiнiң сенiмдi басқаруындағы зейнетақы активтерi 8, 263 трлн теңге болды.

Портфельдiң негiзгi бөлiгiн — 45,94% — Қазақстан Республикасының мемлекеттiк қағаздары құрайды. МҚҚ ағымдағы бағасы 3 796,80 млрд теңге.

Инвестицияланған зейнетақы активтерiнiң iшiнде екiншi орында Қазақстан Республикасының екiншi деңгейлi банктерiнiң облигациялары тұр, олардың портфельдегi үлесi — 14,71%, ал ағымдағы бағасы — 1 215,58 млрд теңге.

Сонымен қатар, инвестициялық портфельде:

  • шетелдiк мемлекеттердiң мемлекеттiк құнды қағаздары (11,71%);
  • Қазақстанның квазимемлекеттiк ұйымдарының облигациялары (8,86%);
  • банктердiң депозиттерi: қазақстандық (3,84%) және шетелдiк (5,58%);
  • тәуекел мен портфельдiң табыстылығын қамтамасыз ететiн басқа да құралдар.

Қаржы құралдарының инвестициялық портфелiндегi валюталардың үлесi:

  • Ұлттық валюта — 68,63%
  • АҚШ доллары — 31,16%
  • Ресей рублi — 0,41%
  • Басқа валюталар — 0,10%

Инвестициялық қызметтiң бағыттарына, шетел валюталары курстарының құбылмалылығына, қаржы құралдарының нарықтағы бағасына байланысты есептелген инвестициялық табыстың көлемi 2018 жылдың басынан 251,41 млрд. теңгенi құрады. 2018 жылдың басынан БЖЗҚ салымшыларының (алушыларының) шоттарына аударылған зейнетақы активтерiнiң табыстылығы 2,98%-ды құрады.

4. Мен ресми жұмыс iстемеуiме байланысты зейнетақы жарналарын төлемеген уақыт болды. Маған бұл кезеңге инвестициялық табыс аударылмайды ма?

Инвестициялық табыс әрдайым аударылып тұрады. Ол күн сайын әрбiр қаржы күнiнiң соңында жинақтар толықтай таусылғанша, салымшы зейнетке шығып, зейнетақы ала бастағанның өзiнде, оның Қорда сақтаулы тұрған жинақтарына одан әрi аударыла бередi.

Жинақтардың жай-күйi туралы және инвестициялық табыс туралы ақпаратты жеке зейнетақы шотының (ЖЗШ) үзiндi-көшiрмесiнен алуға болады. Ол ақысыз берiледi, ал хабарландыру тәсiлiн салымшы (алушы) өз бетiнше таңдайды. Үзiндi-көшiрме алудың келесi тәсiлдерi бар:

  • Пошта байланысының көмегiмен — жылына бiр рет;
  • Электрондық пошта арқылы — таңдалған кестеге сәйкес (ай сайын, тоқсан сайын, жарты жыл сайын, жыл сайын);
  • БЖЗҚ кеңсесiне өзi бару арқылы — шектеусiз;
  • Интернет-хабарландыру (смартфондар мен планшеттерге арналған ENPF ұялы қосымшасы арқылы онлаин-режимде) — шектеусiз;
  • enpf.kz сайтындағы «Жеке кабинет» арқылы немесе egov.kz электрондық үкiмет сайты арқылы («Әлеуметтiк қамсыздандыру» айдарындағы «Зейнетақымен қамсыздандыру» — (Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры салымшысының (алушысының) зейнетақы жинақтарының жай-күйi (инвестициялық табыстарды есептегенде) бөлiмiнде) порталда тiркелiп, қолданыстағы электрондық цифрлық қолтаңбасы (ЭЦҚ) болған жағдайда.

5. Инвестициялық табысқа салық салына ма?

ЖЗШ-дан Қазақстан Республикасының зейнетақы заңнамасында қарастырылған жағдайлар туындауына байланысты жасалатын төлемдерге, соның iшiнде есептелген инвестициялық табысқа, Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес салық салынады.

Қазақстан Республикасының «Салықтар және бюджетке басқа да мiндеттi төлемдер туралы» (ҚР Салық Кодексi) зейнетақы төлемдерi төлем көзiнен салық ұсталатын табысқа жатады.

ҚР Салық Кодексiнiң 170 бабына сәйкес, салық салуға жататын зейнетақы төлемi ретiндегi табыс түрлерiне бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы жүйесi салық төлеушiлердiң келесi зейнетақы жарналары есебiнен жасалатын төлемдерi жатады: мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiби зейнетақы жарналары, ерiктi зейнетақы жарналары.

Алайда, зейнетақы жасына келген, Қазақстан азаматтары болып табылатын салымшылар (алушылар) кесте бойынша немесе Қазақстан Республикасынан тыс аумақтарға тұрғылықты тұруға кетуiне байланысты зейнетақы төлемдерiн алғанда салық төленетiн табыс көлемiн азайтатын салық шегерiлiмдерiне қақысы бар. Басқаша айтқанда, табыс салығы төлемнiң барлығына емес, оның бiр бөлiгiне ғана салынады. Салықтың түпкi мөлшерiн есептеу үшiн «бiр жылдық зейнетақы төлемiнен» «бекiтiлген салық шегерiлiмi» сомасын алып тастау керек.

Сонымен қатар кейбiр азаматтар ҚР Салық кодексiнiң 1 бабының 13) және 13-2) тармақтарына сай табысын ең төменгi айлық жалақысының 75 еселенген шегiнде түзетуiне болады.

«БЖЗҚ» АҚ-нан ақпарат

11.10.2018 ж.

Композиттiк қызметтi енгiзу туралы

«Бiр терезе» қағидатын қолдана отырып, жасына байланысты зейнетақы төлемдерiн тағайындау жөнiндегi бiрыңғай өтiнiмдi ұсыну бойынша жаңа композиттiк қызметтi жүзеге асыру мақсатында Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2018 жылғы 9 қазандағы № 624-шi қаулысы (бұдан әрi — Қаулы) негiзiнде «Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан төленетiн мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен қалыптасқан зейнетақы жинақтарынан зейнетақы төлемдерiн жүзеге асыру қағидаларын және зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерiн есептеудi жүзеге асыру әдiстемесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 2 қазандағы № 1042-шi қаулысына енгiзiлген өзгерiстер мен толықтырулар бекiтiлдi.

Ендi, зейнеткерлiк жасқа толған азаматтар, «Бiр терезе» қағидаты бойынша жасына байланысты зейнетақы төлемдерi мен мемлекеттiк базалық зейнетақы төлемдерiн және Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан (бұдан әрi — БЖЗҚ, Қор) мiндеттi зейнетақы жарналары (МЗЖ) және мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары (МКЗЖ) есебiнен қалыптасқан зейнетақы төлемдерiн алу үшiн бiрыңғай өтiнiм мен құжаттар топтамасын тек бiр жерге — «Азаматтарға арналған үкiмет» Мемлекеттiк корпорациясының Халыққа қызмет көрсету орталығына (ХҚО) тапсырулары қажет. Зейнетақы төлемдерiн рәсiмдеу жөнiндегi өтiнiш негiзiнде алушыға (үнсiз келiсiм бойынша) мемлекеттiк кепiлдiк бойынша айырма сомасын (инфляция деңгейiн ескере отырып, зейнетақы жинақтарының сомасы және нақты енгiзiлген МЗЖ мен МКЗЖ сомасы арасындағы айырма) төлеуге қатысты алдын алу қызметi көрсетiледi. Яғни, бұл үшiн бөлек өтiнiш берудiң қажетi жоқ.

Бұл ретте Қордан алғашқы төлемдер зейнет жасына толған алушының банк шотына оның өтiнiшi Мемлекеттiк корпорацияға тiркелген күннен бастап 10 жұмыс күнi iшiнде немесе Қордан зейнетақы төлемдерiн алу құқығы туындаған күннен бастап 10 жұмыс күнi iшiнде жүзеге асырылады. Әрi қарай Қор төлемдерi мен бюджет есебiнен берiлетiн зейнетақы төлемдерi Мемлекеттiк корпорация бекiткен кесте бойынша ай сайын алушының өтiнiшiнде көрсетiлген банк шотына бiр мезгiлде аударылып отырады.

Бұл өзгерiстер зейнеткерлiк жасқа толуға байланысты зейнетақы төлемдерiн алушылардың мүдделерi үшiн енгiзiлiп отыр.

Бұл ретте БЖЗҚ-ның басқа қызметтерi мен мiндеттерi, оның iшiнде шетелге тұрақты тұруға кету, мүгедектiк, жерлеу және мұрагерлiкке байланысты төлемдер мен ерiктi зейнетақы жарналары бойынша төлемдердi жүзеге асыру, сондай-ақ МЗЖ мен МКЗЖ есебiнен қалыптасқан ай сайынғы зейнетақы төлемдерiн есепке алу, есептеу мәселелерi және стратегиялық мiндеттер сол өзгерiссiз күйiнде қалады.

«БЖЗҚ» АҚ баспасөз орталығы

08.10.2018 ж.

БЖЗҚ қауесеттердi жоққа шығарады

Зейнетақы Қорының инфляцияға байланысты салымшылар мен алушыларға 150 000 теңгеден төлеп жатқандығы туралы WhatsApp арқылы таратылған ақпарат шындыққа жанаспайды.

Еске саламыз, Қазақстанда зейнетақы жинақтарының сақталуын қамтамасыз ететiн бiрегей мемлекеттiк кепiлдiк моделi жұмыс iстейдi. «Қазақстанда зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес зейнетақы төлемдерiн алу құқығы туындаған кезде мемлекет алушының жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысқан бүкiл кезеңiндегi инфляция деңгейiн ескере отырып, оның атына Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына аударылған мiндеттi зейнетақы жарналарының, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарының нақты енгiзiлген мөлшерiнде сақталуына кепiлдiк бередi.

Айырма сомасы (мемлекеттiк кепiлдiк) — мемлекеттiк бюджет есебiнен берiлетiн бiржолғы өтемақы. Салымшылар мемлекеттiк кепiлдiк бойынша төлем алу құқығына зейнеткерлiк жасқа толған кезде ие болады. Бұдан басқа, мүгедектiгi мерзiмсiз болып белгiленген жағдайда I және II топтардағы мүгедектiгi бар жандар, Қазақстаннан тыс жерлерге тұрақты тұруға кеткен шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдар мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен айырма сомасын алуға құқылы. Сонымен қатар мемлекет кепiлдiгi бойынша төлем алуға құқылы азамат қайтыс болған жағдайда, оның мұрагерлерi де айырма сомасын ала алады.

Мемлекет кепiлдiгi бойынша «Азаматтарға арналған үкiмет» мемлекеттiк корпорациясының жергiлiктi «Әлеуметтiк төлемдердiң ведомствоаралық есептеу орталығына» жүгiну керек. Мұнда арнайы әдiстеме бойынша салымшының зейнетақы жинақтарының сомасы оның жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысқан бүкiл кезеңiндегi инфляцияны ескере отырып есептеледi және енгiзiлген жарналардың сомасымен салыстырылады. Егер жинақтарының табыстылығы инфляциядан төмен болса, айырма сомасы бiржолғы өтемақы ретiнде алушының банк шотына аударылады.

Қор барлық салымшылар мен алушыларды әлеуметтiк желiлер арқылы таратылатын әр түрлi хабарламаларға сын көзбен қарап, тек ресми ақпарат көзiнен алынған ақпараттарға ғана сену керектiгiн ескертедi.

«БЖЗҚ» АҚ баспасөз орталығы

20.09.2018 ж.

Баспасөз баяны
ҚР жинақтаушы зейнетақы жүйесiне 20 жыл: тарихы мен даму бағыттары

2018 жылдың 20 қыркүйегiнде «Бiрыңғай зейнетақы жинақтаушы қоры» АҚ-ның Солтүстiк Қазақстан облыстық филиалында «ҚР жинақтаушы зейнетақы жүйесiне 20 жыл: тарихы мен даму бағыттары» деген тақырыпта Ашық есiк күнi өттi. Ашық есiк күнi аясында Казкенова С.С. Солтүстiк Қазақстан облыстық филиалының директорының мiндетiн атқарушы жиналғандарға зейнетақы жүйесiнiң ерекшелiктерi мен даму бағыттары, Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының қызметi туралы әңгiмелеп бердi.

Оның айтуынша, 1990-жылдары елiмiз тәуелсiздiкке қол жеткiзген сәтте гиперинфляция мен жұмыссыздықтың күрт өсуiнен кеңестiк дәуiрден мұраға қалған зейнетақы жүйесi жарамсыз болып қалды. Осылайша зейнетақы жүйесiн жаңа әлеуметтiк-экономикалық ахуалға сай реформалау қажеттiгi туындады. Реформаның басты мақсаты — азаматтардың қарттық шағына деген жауапкершiлiгiне негiзделген әлеуметтiк әдiлдiк қағидатына сай жүйе қалыптастыру, яғни, әр азаматТЫ зейнетақы жүйесiне қосқан үлесiне сай зейнетақымен қамтамасыз ету болатын.

Естерiңiзге сала кетейiк, 1997 жылы маусым айында ҚР «Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заң қабылданып, 1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшiне ендi. Сол жылы Мемлекеттiк жинақтаушы зейнетақы қоры (МЖЗҚ) құрылып, елiмiздiң зейнетақы жүйесiн қалыптастыруда маңызды рөл ойнаған алғашқы жеке қорлар да ашыла бастады.

Азаматтардың жинақтарын тиiмдi, қауiпсiз басқару мақсатында 2013 жылы МЖЗҚ-ның негiзiнде Бiрыңғай зейнетақы жинақтаушы қоры құрылды (БЖЗҚ). Қазақстанның зейнетақы жүйесi ортақ, базалық және жинақтаушы бөлiктерден тұрады. Бiрлескен зейнетақы бұрынғыша екi көзден қаржыландырылып, мемлекеттiк бюджеттен базалық және ортақ зейнетақы төленедi, ал БЖЗҚ-дан салымшылардың өз жинақтарынан төлем жасалады.

Жүйенi одан әрi жетiлдiру «Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесiн 2030 жылға дейiн одан әрi модернизациялау тұжырымдамасына» сай жүргiзiлуде. Осыған сай, 2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап жасы келуiне байланысты зейнеткерлерге тағайындалатын базалық зейнетақы көлемi барлығына бiрдей емес: ол еңбек өтiлi мен жинақтаушы зейнетақы қорына қатысу мерзiмiне байланысты. Азаматтарды жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысуға ынталандыру үшiн енгiзiлген бұл өзгерiс базалық зейнетақыны екi есе өсiруге мүмкiндiк бередi.

Бүгiнде БЖЗҚ Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесiнiң барлық қаржылық және ақпараттық ағымдарының бiрыңғай әкiмгерi және операторы. Қорда барлық келiсiм түрлерi бойынша 10, 25 млн. жеке зейнетақы шоттары шоғырланған (2018 жылдың 1 қыркүйегiне). Олардың 9,75 млн-ы мiндеттi зейнетақы жарналары (МЗЖ), 464,8 мыңы — мiндеттi кәсiби зейнетақы жарналары (МКЗЖ), 39,8 мыңы — ерiктi зейнетақы жарналары (ЕЗЖ) бойынша шоттар. Зейнетақы шоттарындағы зейнетақы жинақтарының жалпы сомасы — 8,8 трлн.

Естерiңiзге сала кетейiк, зейнетақы жинақтарының сомасы мен есептелген инвестициялық табыстың сұралған кезең аралығындағы көрсеткiшi ЖЗШ-дан үзiндi-көшiрмеде көрсетiледi.

Шараға қатысушылар сонымен қатар өздерiн толғандыратын жеке сауалдарына да жауап алды. БЖЗҚ Ашық есiк күндерi 2017 жылдың басынан берi өткiзiлiп келедi. Осы уақыттан берi шараға 24 мыңға тарта қазақстандық қатысты.

«БЖЗҚ» АҚ Солтүстiк Қазақстан облыстық филиалы

20.09.2018 ж.

Оқушылар арасындағы эссе байқауы

«БЖЗҚ» АҚ «Менiң атам/менiң әжем — белсендi зейнеткер» тақырыбында 12 жастан 18 жасқа дейiнгi оқушылар арасында үздiк эссеге байқау өткiзетiндiгiн жариялайды.

Байқауға ұсынылатын материалдар қазақ және орыс тiлдерiнде қабылданады.

Жұмыстарды 2018 жылдың 3 қазанынан 4 қарашасына дейiн (осы күндi қоса алғанда):

немесе

  • Қордың заңды орналасқан жерi — Алматы қ., Әуезов көшесi, 82 мекенжайына жiберу қажет.

Қатысушы байқауға қатысу жөнiндегi өтiнiмдi толтырып жiбередi. Арнайы бекiтiлген өтiнiм нысаны мына сiлтемеде көрсетiлген: www.enpf.kz. Сонымен қатар байқауға жiберiлген жұмыс қолмен салынған суреттер, фотосуреттер және т.б. қосымшалармен толықтырылуы мүмкiн.

Байқау қорытындысы БЖЗҚ сайты мен корпоративтiк журналында жарияланады.

Қазылар алқасы қазақ және орыс тiлдерiнде 12-14 жас және 15-18 жас аралықтарында әр топтан үш жеңiмпазды анықтайды.

Қазақ тiлiнде жеңiмпаз атанғандардың эсселерi балалар мен жасөспiрiмдерге арналған «Ұлан» республикалық газетiнде, ал орыс тiлiндегi жеңiмпаздардың эсселерi «Дружные ребята» республикалық газетiнде жарияланады.

Одан басқа, әрбiр жас мөлшерi мен тiл санаты тобындағы жеңiмпаздар кiтап дүкендерiне арналған тартулық сертификаттармен марапатталады:

1 орын үшiн — 20 000 теңге:

2 орын үшiн — 15 000 теңге:

3 орын үшiн — 10 000 теңге.

Атап өту керек, байқау комиссиясының құрамында БЖЗҚ қызметкерлерiнен басқа «Ұлан» газетiнiң бас редакторы Жұлдыз Әбдiлдә, «Дружные ребята» газетiнiң бас редакторы Әлiмжан Акбаров, «Жыл он екi ай» балалар журналының бас редакторы Талғат Айтбайұлы және балалар жазушысы Лиля Калаус бар.

20.09.2018 ж.

Баспасөз баяны
ҚР жинақтаушы зейнетақы жүйесiне 20 жыл: тарихы мен даму бағыттары

2018 жылдың 20 қыркүйегiнде «Бiрыңғай зейнетақы жинақтаушы қоры» АҚ-ның Солтүстiк Қазақстан облыстық филиалында «ҚР жинақтаушы зейнетақы жүйесiне 20 жыл: тарихы мен даму бағыттары» деген тақырыпта Ашық есiк күнi өттi. Ашық есiк күнi аясында Казкенова С.С. Солтүстiк Қазақстан облыстық филиалының директорының мiндетiн атқарушы жиналғандарға зейнетақы жүйесiнiң ерекшелiктерi мен даму бағыттары, Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының қызметi туралы әңгiмелеп бердi.

Оның айтуынша, 1990-жылдары елiмiз тәуелсiздiкке қол жеткiзген сәтте гиперинфляция мен жұмыссыздықтың күрт өсуiнен кеңестiк дәуiрден мұраға қалған зейнетақы жүйесi жарамсыз болып қалды. Осылайша зейнетақы жүйесiн жаңа әлеуметтiк-экономикалық ахуалға сай реформалау қажеттiгi туындады. Реформаның басты мақсаты — азаматтардың қарттық шағына деген жауапкершiлiгiне негiзделген әлеуметтiк әдiлдiк қағидатына сай жүйе қалыптастыру, яғни, әр азаматТЫ зейнетақы жүйесiне қосқан үлесiне сай зейнетақымен қамтамасыз ету болатын.

Естерiңiзге сала кетейiк, 1997 жылы маусым айында ҚР «Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заң қабылданып, 1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшiне ендi. Сол жылы Мемлекеттiк жинақтаушы зейнетақы қоры (МЖЗҚ) құрылып, елiмiздiң зейнетақы жүйесiн қалыптастыруда маңызды рөл ойнаған алғашқы жеке қорлар да ашыла бастады.

Азаматтардың жинақтарын тиiмдi, қауiпсiз басқару мақсатында 2013 жылы МЖЗҚ-ның негiзiнде Бiрыңғай зейнетақы жинақтаушы қоры құрылды (БЖЗҚ). Қазақстанның зейнетақы жүйесi ортақ, базалық және жинақтаушы бөлiктерден тұрады. Бiрлескен зейнетақы бұрынғыша екi көзден қаржыландырылып, мемлекеттiк бюджеттен базалық және ортақ зейнетақы төленедi, ал БЖЗҚ-дан салымшылардың өз жинақтарынан төлем жасалады.

Жүйенi одан әрi жетiлдiру «Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесiн 2030 жылға дейiн одан әрi модернизациялау тұжырымдамасына» сай жүргiзiлуде. Осыған сай, 2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап жасы келуiне байланысты зейнеткерлерге тағайындалатын базалық зейнетақы көлемi барлығына бiрдей емес: ол еңбек өтiлi мен жинақтаушы зейнетақы қорына қатысу мерзiмiне байланысты. Азаматтарды жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысуға ынталандыру үшiн енгiзiлген бұл өзгерiс базалық зейнетақыны екi есе өсiруге мүмкiндiк бередi.

Бүгiнде БЖЗҚ Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесiнiң барлық қаржылық және ақпараттық ағымдарының бiрыңғай әкiмгерi және операторы. Қорда барлық келiсiм түрлерi бойынша 10, 25 млн. жеке зейнетақы шоттары шоғырланған (2018 жылдың 1 қыркүйегiне). Олардың 9,75 млн-ы мiндеттi зейнетақы жарналары (МЗЖ), 464,8 мыңы — мiндеттi кәсiби зейнетақы жарналары (МКЗЖ), 39,8 мыңы — ерiктi зейнетақы жарналары (ЕЗЖ) бойынша шоттар. Зейнетақы шоттарындағы зейнетақы жинақтарының жалпы сомасы — 8,8 трлн.

Естерiңiзге сала кетейiк, зейнетақы жинақтарының сомасы мен есептелген инвестициялық табыстың сұралған кезең аралығындағы көрсеткiшi ЖЗШ-дан үзiндi-көшiрмеде көрсетiледi.

Шараға қатысушылар сонымен қатар өздерiн толғандыратын жеке сауалдарына да жауап алды. БЖЗҚ Ашық есiк күндерi 2017 жылдың басынан берi өткiзiлiп келедi. Осы уақыттан берi шараға 24 мыңға тарта қазақстандық қатысты.

«БЖЗҚ» АҚ Солтүстiк Қазақстан облыстық филиалы

20.09.2018 ж.

Оқушылар арасындағы эссе байқауы

«БЖЗҚ» АҚ «Менiң атам/менiң әжем — белсендi зейнеткер» тақырыбында 12 жастан 18 жасқа дейiнгi оқушылар арасында үздiк эссеге байқау өткiзетiндiгiн жариялайды.

Байқауға ұсынылатын материалдар қазақ және орыс тiлдерiнде қабылданады.

Жұмыстарды 2018 жылдың 3 қазанынан 4 қарашасына дейiн (осы күндi қоса алғанда):

немесе

  • Қордың заңды орналасқан жерi — Алматы қ., Әуезов көшесi, 82 мекенжайына жiберу қажет.

Қатысушы байқауға қатысу жөнiндегi өтiнiмдi толтырып жiбередi. Арнайы бекiтiлген өтiнiм нысаны мына сiлтемеде көрсетiлген: www.enpf.kz. Сонымен қатар байқауға жiберiлген жұмыс қолмен салынған суреттер, фотосуреттер және т. б. қосымшалармен толықтырылуы мүмкiн.

Байқау қорытындысы БЖЗҚ сайты мен корпоративтiк журналында жарияланады.

Қазылар алқасы қазақ және орыс тiлдерiнде 12-14 жас және 15-18 жас аралықтарында әр топтан үш жеңiмпазды анықтайды.

Қазақ тiлiнде жеңiмпаз атанғандардың эсселерi балалар мен жасөспiрiмдерге арналған «Ұлан» республикалық газетiнде, ал орыс тiлiндегi жеңiмпаздардың эсселерi «Дружные ребята» республикалық газетiнде жарияланады.

Одан басқа, әрбiр жас мөлшерi мен тiл санаты тобындағы жеңiмпаздар кiтап дүкендерiне арналған тартулық сертификаттармен марапатталады:

  • 1 орын үшiн — 20 000 теңге:
  • 2 орын үшiн — 15 000 теңге:
  • 3 орын үшiн — 10 000 теңге.

Атап өту керек, байқау комиссиясының құрамында БЖЗҚ қызметкерлерiнен басқа «Ұлан» газетiнiң бас редакторы Жұлдыз Әбдiлдә, «Дружные ребята» газетiнiң бас редакторы Әлiмжан Акбаров, «Жыл он екi ай» балалар журналының бас редакторы Талғат Айтбайұлы және балалар жазушысы Лиля Калаус бар.

13.09.2018 ж.

Дария баққа жинаңыз

Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесiне — 20 жыл. Осы кезең аралығында елiмiз маңызды әлеуметтiк-демографиялық, экономикалық өзгерiстердi бастан кешiрiп, талай жаңа белестердi бағындырды. Қазақстанның зейнетақы жүйесi де жаңа сапалық деңгейге көтерiлiп, уақыт талабына сай жаңарды. Елiмiздiң зейнетақы жүйесiнiң өткенi, бүгiнi мен болашағына бағдар жасау үшiн бiз Солтүстiк Қазақстан облыстық филиалының директоры Муканов Рамазан Жарлагасовичтi әңгiмеге тарттық.

Кеңестiк дәуiрден қалған зейнетақы жүйесiн жаңарту қажеттiгi тәуелсiздiктiң алғашқы жылдары туындады. Кеңес Одағы құлағаннан кейiн ортақ зейнетақы жүйесi жаңа заман талабына сай келмейтiнi түсiнiктi болды. Сондықтан Қазақстан өзiне қолайлы жүйе қалыптастыру үшiн әлемдiк тәжiрибенi зерттей бастады. Ең оңтайлы жүйе ретiнде 80-жылдары әлем бойынша үздiк деп танылған Чилидiң үлгiсi таңдалып алынды. Әлемдiк банктiң кеңесiмен осы үлгi бойынша Латын Америкасы, Шығыс Еуропа, ТМД-ның бiрқатар елдерiнiң зейнетақы жүйесi реформаланды. Қазақстан осы жүйенiң басты қағидатын негiзге алды. Бұл жүйе бойынша салымшылар табысының белгiлi бiр пайызын жинақтаушы зейнетақы қорында ашылған жеке зейнетақы шоттарына жинауға мiндеттелiп, бұл жарна инвестициялық табыспен капитализацияланады. Қызу пiкiрталастардан кейiн 1997 жылдың 20 маусымында «Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заң қабылданды.

Осылайша Қазақстан посткеңестiк кеңiстiкте алғашқы болып жинақтаушы жүйеге негiзделген аралас зейнетақы жүйесiне көштi. 1997 жылдың қыркүйегiнде ҚР Үкiметiнiң Қаулысымен Мемлекеттiк жинақтаушы зейнетақы қоры құрылды (МЖЗҚ). 1998 жылдың басынан бастап қазақстандықтар табысының 10 пайызын мiндеттi зейнетақы жарнасы ретiнде жеке зейнетақы шоттарына аудара бастады. Осы жылдан бастап жеке зейнетақы қорлары да ашыла бастады. Әрбiр азаматқа өзiне қолайлы зейнетақы қорын таңдау құқы берiлдi. Егер ол өз таңдауын жасай алмаса, жарнасы автоматты түрде мемлекеттiк қорға аударылды.

2013 жылы МЗЖҚ-ның базасында Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) құрылды. БЖЗҚ-ға жеке қорлардың активтерi берiлгеннен кейiн әкiмшiлiк және операциялық шығындар азайып, жеке қорлардың комиссияларымен салыстырғанда БЖЗҚ-ның комиссиялық сыйақылары азайды. Ең бастысы — мүдделес компаниялармен шығынды келiсiм-шарттар жасалуына тосқауыл қойылды. Салымшылардың бiр қордан екiншi қорға бей-берекет ауысуы да тоқтады. Мұның бәрi жүйенiң тиiмдiлiгiне игi әсер еткенi күмәнсiз. Дегенмен, БЖЗҚ құрылғаннан кейiн де Қазақстанда ортақ бөлiктен, мiндеттi жинақтаушы бөлiктен және ерiктi жинақтаулардан тұратын көп деңгейлi зейнетақы жүйесi сақталып қалды. Жиынтық зейнетақы да екi төлем көзiнен тұрады: мемлекеттiк бюджеттен төленетiн базалық және ортақ зейнетақы және БЖЗҚ-дағы жинақтардан құралатын зейнетақы.

Уақыт талабына сай болу үшiн зейнетақы жүйесi әрдайым жаңарып отырады. Қазақстанның зейнетақы жүйесiнде алдағы онжылдықтарда қалыптасуы ықтимал түрлi сценарийлердi болжау үшiн БЖЗҚ-да актуарлық зерттеулер жүргiзiледi. Қор мамандары зейнетақы жинақтау жүйесiнiң қандай да бiр бөлiгi жақсы дамыған елдердiң тәжiрибесiн зерттеумен де айналысады. Мысалы, шартты-жинақтаушы компонент Швецияда жақсы дамыған. Сонымен бiрге, ерiктi зейнетақы бөлiгiн дамытуға Германия мен Малайзияда үлкен мән берiледi. Сингапур жинақтарды баламалы мақсаттарға пайдалану тәжiрибесiмен, ал Гонконгтың тәжiрибесi зейнетақы активтерiн басқарудың инвестициялық стратегиясымен тартымды.

Алайда енгiзiлгелi отырған өзгерiстермен бiрге Қазақстан зейнетақымен қамсыздандырудың диверсификациялық қағидатын сақтап қалады. Себебi бұл компоненттiң артықшылығын екiншi компоненттiң кемшiлiктерiнiң орнын толтыру үшiн пайдалануға болады. 2040-жылдары 1998 жылға дейiн еңбек өтiлi жоқ азаматтар зейнетке шыға бастағанша ортақ компонент бiртiндеп шартты-жинақтаушы компонентке ауыса бастайды.

Сонымен қатар Ұлттық банкте зейнетақы активтерiн басқару бойынша бiрқатар мiндеттердi бәсекелестiк ортаға — қазақстандық және шетелдiк компанияларға беруге байланысты ұсыныстар дайындалды. Салымшыларға инвестициялық стратегия мен жеке басқарушы компанияны таңдау құқы берiледi деп жоспарлануда. Бiрақ БЖЗҚ ҚР жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң барлық қаржылық және ақпараттық ағымдарының бiрыңғай операторы және әкiмгерi болып қала бередi.

Құрылымдық өзгерiстермен қатар сапалық өзгерiстер де болады. Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуына орай, БЖЗҚ интернеттiң мүмкiндiктерiн пайдалана отырып, қор қызметтерiн барынша қолжетiмдi ету бағытында үлкен жұмыстар атқарып жатыр. Қазiрдiң өзiнде Қордың барлық қызметтерi дерлiк электрондық нұсқада қолжетiмдi. Осының арқасында бiздiң салымшылармен ара-қатынасымыз түбегейлi өзгерiп, оларға барынша жедел қызмет көрсетуге мүмкiндiк алдық.

18.07.2018 ж.

Салымшылармен өзара әрекеттесудiң жаңа арнасы

«БЖЗҚ» АҚ Whatsapp қызметiнiң — тұтынушылармен, оның iшiнде шетелде жүргендермен 8-777-000-1418 нөмiрi бойынша қашықтықтан өзара әрекеттесудiң жаңа арнасын енгiзгендiгiн хабарлайды.

Жаңа қызмет Қор бөлiмшесiне келмей-ақ немесе байланыс орталығына хабарласпастан жинақтаушы зейнетақы жүйесi мен БЖЗҚ қызметi туралы қажеттi ақпаратты автоматты түрде тез алуға мүмкiндiк бередi.

БЖЗҚ пайдаланатын ақпараттық технологиялар зейнетақы қызметiнiң сапасы мен қолжетiмдiлiгiн жетiлдiруге және дамытуға мүмкiндiк бередi.

БЖЗҚ» АҚ баспасөз орталығы

18.07.2018 ж.

Зейнетақы төлемдерiн «Бiр терезе» қағидаты бойынша жүзеге асыру

Жасына байланысты зейнетақы төлемдерiн тағайындауға берiлетiн өтiнiштердi бiрiктiрiп, «бiр терезе» қағидатына сай қабылдау үшiн композиттiк қызмет енгiзу мақсатында 2018 жылдың 2 шiлдесiнде «Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңға Мемлекеттiк корпорация мен БЖЗҚ арасында зейнетақы төлемдерiнiң есебiн жүргiзу, аудару, қайтару мәселелерi бойынша ықпалдастықты реттейтiн баптарға бiрқатар толықтырулар енгiзiлдi.

Қазiргi уақытта зейнеткерлiк жасқа толған азаматтар мемлекеттiк бюджет есебiнен еңбек зейнетақысын (1998 ж. 1 қаңтарына дейiнгi еңбек өтiлi бойынша) және базалық зейнетақыны тағайындау үшiн тұрғылықты мекенжайы бойынша Мемлекеттiк корпорация бөлiмшесiне (халыққа қызмет көрсету орталықтары), ал мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен зейнетақы төлемдерiн алу үшiн Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына тиiстi өтiнiшпен және құжаттар топтамасымен жүгiнетiндiгi белгiлi. Ендi композиттiк қызметтер қолданысқа енгiзiлген соң, аталған тұлғалар «Бiр терезе» қағидаты бойынша бiрыңғай өтiнiштi және құжаттар топтамасын тек бiр жерге — Халыққа қызмет көрсету орталықтарына тапсырады. Бұл ретте бюджет есебiнен төленетiн зейнетақы төлемдерi және Қордан берiлетiн зейнетақы жинақтары алушының өтiнiшiнде көрсетiлген бiр банк шотына бiр мезгiлде аударылып отырады. Аталған өзгерiстер зейнетақы төлемдерiн алушылардың мүдделерi үшiн енгiзiлiп отыр. Бұл ретте БЖЗҚ-ның басқа қызметтерi мен мiндеттерi, оның iшiнде жасына байланысты зейнетақы төлемдерiн есептеу, есептен шығару, аудару жұмыстары және стратегиялық мiндеттер сол тұрақты күйiнде қалады. Ағымдағы жылдың алғашқы жартысында аталған қызметтердi жүзеге асыру бойынша дайындық жұмыстары жүзеге асырылды.

Қазiргi уақытта БЖЗҚ композиттiк қызметтi енгiзуге дайын. Алайда бұл қызмет Қордан зейнетақы төлемдерiн жүзеге асыру тәртiбiн реттейтiн нормативтiк-құқықтық актiлерге тиiстi өзгерiстер мен толықтырулар енгiзiлген соң барып күшiне енедi. Бұл актiлердi ҚР Үкiметi бекiтедi. Нормативтiк-құқықтық актiлерге тиiстi өзгерiстер мен толықтырулар енгiзiлгенге дейiн мемлекеттiк бюджеттен және зейнетақы Қорынан зейнетақы төлемдерiн тағайындау туралы өтiнiштер ұсыну тәртiбi өзгерiссiз күйiнде қалады.

«БЖЗҚ» АҚ баспасөз орталығы

18.07.2018 ж.

Азаматтық-құқықтық шарттар бойынша табыс алатын азаматтар зейнетақы жарналарын төлеуге мiндеттеледi

«Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне әлеуметтiк қамсыздандыру мәселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» ҚР Заңы негiзiнде «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасының Заңына, оның iшiнде 25-бабына өзгерiстер енгiзiлдi. Соған сәйкес ендi азаматтық-құқықтық шарттар бойынша жұмыс iстейтiн азаматтар мiндеттi зейнетақы жарналарын төлеуге мiндеттi. Бұл жарналардың мөлшерi алған табыстың 10 пайызы мөлшерiнде, бiрақ тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгiленген ең төменгi жалақының 10 пайызынан кем емес және ең төменгi жалақының 75 еселенген мөлшерiнiң 10 пайызынан аспайтын мөлшерде белгiленедi.

Айта кетелiк, бұл тәртiп адвокаттар, жеке сот орындаушылары, жеке нотариустар, кәсiби медиаторлар үшiн күнi бүгiнге дейiн мiндеттi негiзде қолданылып келедi. Ал азаматтық-құқықтық шарттар бойынша табыс алатын азаматтар бұған дейiн тек мiндеттi зейнетақы жарналарын төлеу құқығына ие болатын. Ендi жоғарыда атап көрсетiлген түзетулер күшiне енген соң, мiндеттi зейнетақы жарналарын төлеуге мiндеттеледi. Бұл ретте олар бұл жарналарды Қорға өз бетiнше аударулары тиiс.

Аударымдарды жүзеге асыру тәртiбi Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң қаулысымен бекiтiлген, жарналарды аудару Қағидаларымен реттеледi. Осы Қағидалардың1 қолданыстағы редакциясына сәйкес жеке кәсiпкерлер, жеке нотариустар, жеке сот орындаушылары, адвокаттар мен кәсiби медиаторлар мiндеттi зейнетақы жарналарын «Азаматтарға арналған үкiмет» Мемлекеттiк корпорациясына табыстар алынған айдан кейiнгi айдың 25-күнiнен кешiктiрмей төлеуге мiндеттi. Қазiргi уақытта бұл Қағидалар жоғарыда енгiзiлген заңнамалық өзгерiстерге сәйкес нақтыланып жатыр.

Банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдарда шоттары жоқ жеке кәсiпкерлер, жеке нотариустар, жеке сот орындаушылары, адвокаттар мен кәсiби медиаторлар мiндеттi зейнетақы жарналарын кейiннен БЖЗҚ-ға аудару үшiн оларды екiншi деңгейдегi банктiң мына деректемелерiне қолма-қол ақшамен енгiзедi:

Бенефициар банкі  «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» коммерциялық емес акционерлік қоғамы
Бенефициар БСК GCVPKZ2A
Бенефициар ЖСК KZ12009NPS0413609816 
Бенефициар БСН 160440007161 
ТМК «Төлем мақсатының коды» 010 

Қандай да бiр кезеңде табыс болмаған жағдайда бұл тұлғалар Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгiленген ең төменгi жалақы мөлшерiнiң 10 пайызы есебiнен өз пайдасына мiндеттi зейнетақы жарналарын төлеуге құқылы.

Зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт жоқ болған жағдайда, жеке зейнетақы шотын ашу туралы өтiнiшке қол қою арқылы мiндеттi зейнетақы жарналарын есепке алу бойынша зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт жасасу қажет. БЖЗҚ iшкi құжатымен бекiтiлген өтiнiш үлгiлерi БЖЗҚ ресми сайтында орналастырылған. Жеке зейнетақы шотын ашу туралы өтiнiштi жеке басты куәландыратын құжатпен БЖЗҚ-ның кез келген бөлiмшесiнде немесе электрондық цифрлық қолтаңбаның көмегiмен enpf.kz сайты арқылы беруге болады.

Аталмыш түзетулер мiндеттi зейнетақы жарналарын тұрақты және толық көлемде аудару есебiнен азаматтардың зейнетақы жинақтарын арттыру мақсатында енгiзiлiп отыр.

Бүгiнде Қазақстанда үш деңгейлi зейнетақы жүйесi жұмыс iстейдi. Ол мемлекеттi, жұмыс берушiлердi және барлық жұмыс iстеушi азаматтарды, олардың iшiнде жалданып жұмыс iстемейтiн азаматтарды да қамтиды. Уақыт өте келе зейнетақы жүйесiнiң жинақтаушы бөлiгi басымдыққа ие болады. Сондықтан жұмыспен қамтылған тұрғындарды зейнетақы жүйесiмен барынша қамту қажет. Сәйкесiнше мiндеттi зейнетақы жарналарын Қорға уақытылы және тұрақты негiзде аударып отыру — азаматтардың барлық санаты, оның iшiнде азаматтық-құқықтық шарттар аясында жұмыс iстейтiн азаматтар үшiн өте маңызды. Бұл зейнетақы жинақтарының сомасын арттырып қана қоймайды, сонымен қатар базалық зейнетақының мөлшерiн арттыруға да мүмкiндiк бередi. Өйткенi 2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап базалық зейнетақыны есептеу барысында 1998 жылға дейiнгi еңбек өтiлi мен жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлi ескерiледi.

«БЖЗҚ» АҚ баспасөз орталығы

1Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 18 қазандағы № 1116 Қаулысымен бекiтiлген, мiндеттi зейнетақы жарналарын, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарын есептеу, ұстап қалу (есебiне жазу) және бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына аудару және олар бойынша өндiрiп алу қағидалары мен мерзiмдерi

08.06.2018 ж.

БЖЗҚ әрдайым байланыста

Қарттық шақта қамсыз өмiр сүру үшiн қандай қарекет жасау керек? Менiң зейнетақы шотымда қанша қаржы жиналды? Зейнетақы активтерiнiң табыстылығы қандай? Бұл сауалдар зейнетақы қорына жарна жинап жүрген әрбiр азаматты толғандыратыны анық. Қазақстандықтардың осы сарындас сұрақтарға жан-жақты жауап алуға мүмкiндiгi бар. 20 маусым күнi Бiрiңғай жинақтаушы зейнетақы қорының барлық өңiрлiк филиалдарында Ашық есiк күнi өтедi. Жұртшылықпен кезектi кездесудiң тақырыбы — «Зейнетақы жинақтары. Жеке зейнетақы шотының жай-күйi туралы хабарлау әдiстерi». Шара қарсаңында бiз Қордың Солтүстiк Қазақстан облыстық филиал директорының орынбасарын Казкенова Самал Сабитовнаны әңгiмеге тартқан едiк.

Сұрақ: БЖЗҚ Ашық есiк күндерiн жүйелi өткiзiп келе жатқанына екiншi жыл. Бұл шараның қажеттiлiгi неде?

— Бұл жобаны бiз былтырғы жылдың басынан бастап қолға алдық. Осы уақыт iшiнде оған республика бойынша 19 мыңнан астам адам қатысты. Зейнетақы қалай есептеледi, бұл салаға қатысты қандай заңнамалық өзгерiстер бар? Кең ауқымды түсiндiрмелiк жұмыстарға қарамастан, халықтың зейнетақы қорына қатысты сауалдары әлi де баршылық. Ашық есiк күнi жұртшылықтың зейнетақы жүйесi туралы мағлұматын кеңейтiп қана қоймай, өздерiне қатысты жеке сұрақтары бойынша мамандардан кеңес алуға мүмкiндiгi бар. Қазақстандықтардың зейнетақы тақырыбына жоғары қызығушылығын ескере отырып, Қор басшылығы шараны жүйелi түрде өткiзу туралы шешiм қабылдады.

Сұрақ: Қазақстанда қандай зейнетақы түрлерi бар? Оған кiм иек арта алады?

— Қазiргi таңда зейнетақы жарналараның үш түрi бар. Оның бiрiншiсi — мiндеттi зейнетақы жарналарын жұмыс берушi жұмыскердiң айлық табысының 10 пайызы көлемiнде аударып отырады. Екiншiсi — мiндеттi кәсiби зейнетақы жарналарын жұмыс берушi зиянды жағдайда жұмыс iстейтiн қызметкерлердiң есепшотына айлық табысының 5 пайызы көлемiнде аударады. Ал, үшiншi- ерiктi зейнетақы жарнасы өзiнiң зейнет кезеңiн жоспарлап, қарттық жасындағы қажеттiлiктерiне қаражат жинауға дайын азаматтарға арналған. Жарнаның бұл түрiнiң сомасын салымшы өз ықтиярына қарай белгiлей алады. Өкiнiшке орай, азаматтардың зейнетақы жүйесiнiң қалай жұмыс iстейтiнi туралы бiлiмi бiркелкi емес. Осының салдарынан кей азаматтарымыз зейнетақы шағын дұрыстап жоспарлай алмайды, ал кейде тiптi бұл кемшiлiк олардың құқықтарының шектелуiне әкелiп жатады. Сондықтан Ашық есiк күнi аясында бiз бұл тақырыпқа ерекше тоқталып өтудi жөн санадық.

Сұрақ: Ашық есiк күнiнiң екiншi тақырыбы — жеке зейнетақы шоттарының жай-күйi туралы ақпарат алу әдiстерi. Бұл тақырыптың маңыздылығы неде?

— Бұл да өте өзектi тақырып. Себебi азаматтарды өз зейнетақы шотында қанша жарна жиналғаны, олардың қаншалықты тиiмдi инвестицияланғаны әрдайым алаңдатады. Зейнетақы қоры салымшылары мен алушыларын бұл туралы әрдайым құлақтандырып отырады. Ал соңғы жылдары ақпараттандыру тәсiлдерi айтарлықтай кеңейдi. БЖЗҚ уақыт талабына сай дамып келедi. Қашықтық арқылы қызмет көрсетуге есептелген көптеген жаңа электрондық сервис түрлерi қолданысқа енгiзiлдi. Ендi кеңсеге барып, кезекте тұрмай-ақ қызмет алып, уақыт үнемдеуге болады. Зейнетақы шотының жағдайын үйде отырып-ақ, тiптi ұялы телефон арқылы да қадағалауға болады. 2017 жылы Қорды электрондық операцияларының көрсеткiшi 52 пайызға жеткен. Мұндай қызмет түрлерiн бiз одан әрi де жетiлдiре бермекпiз. Цифрландыру — сән қуу емес, бұл бiздiң өмiрiмiздi барынша қолайлы ететiн уақыт талабы. Сондықтан бiз жұртшылықты бұл мүмкiндiктермен кеңiрек таныстырмақпыз.

ЖЗШ-дан үзiндi-көшiрме алудың қандай нақты түрлерi бар? Зейнетақы рәсiмдеудi есептемегенде бұл ең көп сұранысқа ие қызмет түрi ғой.

Қазiргi таңда тек ЖЗШ-дан көшiрме алу ғана емес, БЖЗҚ-ның көптеген қызмет түрлерi электрондық нұсқаға көшiрiлген. Қор салымшылары мен алушыларына өз жарналары туралы ақпаратты қашықтықтан алуға мүмкiндiк беретiн ыңғайлы әдiстерiн ұсынып отыр. Ал «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасының енгiзiлуi бұл мүмкiндiктердi одан әрi кеңейтуде. Қысқаша тоқталар болсам, қазiр мұндай ақпаратты электрондық пошта арқылы ғана емес, Қор сайтында жеке кабинет ашу арқылы, EGOV.KZ электрондық үкiметiнiң порталы арқылы да алуға болады. Android, iPhone, iPad, Windows Phone операциялық жүйелерiне есептелген мобильдi қосымша да жұртшылық арасында үлкен сұранысқа ие. Әрине, ақпарат алудың белгiлi бiр тәсiлiне жүгiну үшiн Қор кеңсесiне келiп өтiнiм жазу, электрондық цифрлық қолтаңбаға жүгiну сынды белгiлi талаптар бар. Дегенмен, бұл дәстүрлi қызмет түрлерiнен әлдеқайда қолайлы екенi анық. Осы жаңа қызмет түрлерiмен бiз жұртшылықты Ашық есiк күнiнде кеңiрек таныстырмақпыз. Сонымен қатар, азаматтарға қосымша сұрақтары бойынша жеке кеңес беруге дайынбыз. Сондықтан жұртшылықты 20 маусым күнi сағат 10:00 мен 17:00 аралығында асыға күтемiз. Бiздiң мекен жайымыз: Петропавл қаласы, Бөкетов көшесi 31 «А»

— Әңгiмеңiзге рахмет. Жұмыстарыңызға сәттiлiк тiлеймiз!

06.06.2018 ж.

БЖЗҚ-да «Ашық есiк күнi» өтедi

2018 жылдың 20 маусымында БЖЗҚ-ның республикадағы барлық аймақтық филиалдарында биылғы жылғы екiншi «Ашық есiк күнi» өткiзiлмек. Шараға барлық ниет бiлдiрушiлер қатыса алады. Тақырыбы: «Зейнетақы жарналары. Жеке зейнетақы шотының жай-күйi туралы хабарлау әдiстерi».

Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры халықпен зейнетақы жүйесiне қатысты кешендi сұрақтар бойынша түсiндiрмелiк жұмыстар жүргiзудi жалғастыра бермек. Зейнетақы заңнамасына сәйкес, БЖЗҚ мiндеттi зейнетақы жарналарын, мiндеттi кәсiби зейнетақы жарналарын, ерiктi зейнетақы жарналарын тартумен; зейнетақы жинақтарын төлеумен және есептеумен айналысады; салымшылар мен алушыларға олардың жеке зейнетақы шоттарының жай-күйi туралы хабарлап отырады (толығырақ www.enpf.kz сайтында).

Жеке зейнетақы шоттарының (ЖШС) жай-күйi туралы хабарлаудың 6 тәсiлi бар: БЖЗҚ-ның жеке қызмет көрсету орталықтарына бару немесе сенiмдi өкiл жiберу арқылы; пошта байланысы немесе электрондық пошта арқылы, www.enpf.kz сайтында «Жеке кабинет» ашу арқылы немесе «e-mail-ге ЖЗШ-дан үзiндi-көшiрме алу» қызметi арқылы; ENPF ұялы қосымшасы арқылы, EGOV.KZ электрондық үкiметiнiң порталы арқылы. 2017 жылдың қорытындысы бойынша БЖЗҚ операцияларының 52 пайызы электрондық әдiспен көрсетiлген. Қордың корпоративтiк стратегиясына сай, бұл көрсеткiштi 2021 жылы 60 пайызға жеткiзу көзделiп отыр.

Ашық есiк күнiне келушiлерге зейнетақы жарналарының түрлерi мен жеке зейнетақы шоты туралы ақпарат алу әдiстерi түсiндiрiледi. Сонымен қатар, Қор қызметкерлерi шараға қатысушыларға жеке сұрақтары бойынша кеңес бередi.

«Ашық есiк күнi» жобасы БЖЗҚ-да 2017 жылдың қаңтар айынан бастап тоқсан сайын өткiзiлiп келедi. Осы кезеңде шараға 19 мыңға тарта адам қатысты.

Шараға қатысуға бұқаралық ақпарат құралдарының өкiлдерiн шақырамыз.

Басталуы: 20 маусым 2018 жыл; сағат 10:00 мен 17:00 аралығында
Өткiзiлетiн орны: Петропавл қаласы, Бөкетов көшесі, 31 «А»
БАҚ өкiлдерiмен байланыс: Казкенова Самал Сабитовна, ж.т: 8 (715-2) 46 99 02, iшкi номер 55, e-mail: s.kazkenova@enpf.kz

«БЖЗҚ» АҚ ағымдағы көрсеткіштері

 

Мақаланың шыққан күні: 27.07.2018 15:32
Парақтағы соңғы өзгерістер: 12.10.2018 10:30
Сұрақ қою Өмiрбаян Сөз сөйлеулер

Солтүстiк Қазақстан облысының әкiмi Құмар Іргебайұлы Ақсақалов

Қазан 2018
ДсСсСрБсЖмСнЖк
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        
Әкімнің блогы
МО басшыларына сұрақ қою
Халықтық бақылау
Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайтыҚазақстан Республикасының Премьер-Министрі Официальный ресурсАссамблея народов КазахстанаСтратегия Казахстан 2050Астана — Ұлы дала елордасы«Қазақстан — ұлы дала елі»Дорожная карта«Жұмыспен қамту 2020 жол картасы»Қазақстан Республикасы Жоғарғы СотыҚазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігіҚазақстан Республикасының Әділет министрлігі Қазақстан Республикасының шекарасынан шығу кезінде кедергілерді болдырмау үшін жеке және заңды тұлғаларға www.adilet.gov.kz сайтында сот актілері бойынша берешегін және Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығуға уақытша шектеуін тексеруді ұсынадыҚазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің деректер базасыtrade.gov.kzӘкімдіктің электрондық қызметтеріortcom.kzАлтын сапаМодернизация пенсионной системыҚазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігіЗащита бизнеса СКОЦентр оценки эффективности деятельности государственных органов Республики Казахстан  ҚР инвестиция және даму министрлігінің техникалық реттеу және метрология комитетіҚазақстанның ветеринарлық дәрігерлерінің қауымдастығыСот кабинетіНациональная палата предпринимателей Республики Казахстан — «Атамекен» Электрондық еңбек биржасы БжЗқ зейнетақы қорыkazakhstan.travelwww.business.gov.kzIfk.kzказконтентДоступное жильё 2020www.kdb.kzҚазақстандық мемлекеттік-жеке меншік әріптестік орталығыGalam TV Ұлттық телерадио хабарларын таратуТелерадиохабар тарату саласындағы ұлттық операторыБәсекеге кабілеттілік жөніндегі кеңесҚазақстан-Петропавл«ШАПАҒАТ» республикалық форумыҚР Қаржы министрлігінің Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің ресми интернет-ресурсы100 жаңа есімҚазақстан Республикасының Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі
ТИЦ

@2018 Солтүстiк Қазақстан облысының ресми интернет-ресурсы